Iso rostdan ham tirilganmi?

Bu — masihiylik butun ogʻirligini qoʻyadigan daʼvo, shuning uchun uni tekshirish oqilona. Masihiylar Isoning oʻlib, keyin tirilgani rost degan xabar butun binoning yuragi deb aytadilar. Demak, savol adolatli: bu afsonami, yoki tarixan qarab chiqsa boʻladigan daʼvomi?

Bu sahifa masihiylik bu haqda aynan nima daʼvo qilishini va uni qanday tekshirsa boʻlishini sodda tilda tushuntiradi.

Avval bir necha soʻz

• Nosiralik Iso (oʻzbek tilida oddiygina Iso) — birinchi asrda Falastinda yashagan yahudiy diniy ustozi. Masihiylarning daʼvosi shuki, U ayni paytda inson qiyofasidagi Xudo ham edi. Uni Rim hukumati taxminan milodiy 30-yilda xoch deb ataladigan usul bilan qatl qilgan.
• Xoch — oʻsha davrda qoʻllanilgan, Rimning ochiq qatl usuli.
• Tirilish — masihiylarning daʼvosi: Iso qatl etilganidan soʻng, uch kundan keyin koʻplab nomma-nom guvohlar Uni tirik holda koʻrishgan.

Qisqa va halol javob

Masihiylik tirilishni "ichki tuygʻu" yoki "ramz" sifatida emas, ochiq voqea sifatida daʼvo qiladi: haqiqiy odam, haqiqiy qabr, va uch kundan keyin Uni tirik koʻrgan haqiqiy guvohlar. Bu daʼvoni tekshirishning kaliti aynan shu — u koʻpchilikning shaxsiy tajribasiga emas, guvohlarga bogʻlangan.

Bu odamlar aslida nima daʼvo qilgan

Dastlabki masihiylar "Iso yaxshi ustoz edi, misolidan ibrat olaylik" demagan. Ular Uni qatl etilgan, keyin tirik koʻrishganini aytishgan — va aynan shu daʼvo ularning baʼzilarini oʻlim tahdidi ostida ham bu xabarni eʼlon qilishga undagan. Pavlus — dastlabki masihiy yetakchi — voqeadan taxminan yigirma yil oʻtib, Korinf shahridagi masihiylarga yozgan xatida Isoni tirik koʻrgan odamlarni sanaydi va ularning koʻpi hali tirik, ularni soʻrab koʻrsangiz boʻladi deydi. Bu — afsona tili emas, guvohlik tili.

Nega bu voqea tez tarqagan

Isoning eng yaqin shogirdlari Uning qatlida qoʻrqib qochib ketgan edilar. Ammo qisqa vaqt ichida oʻsha odamlar ochiq maydonga chiqib, Iso tirik degan xabarni eʼlon qila boshladilar — koʻpi buning uchun jonini xavf ostiga qoʻydi. Masihiy anʼanasi bu keskin oʻzgarishni tushuntirishning eng oddiy yoʻli — ular haqiqatan bir narsani koʻrgan deb hisoblaydi. Odam yolgʻon deb bilgan narsasi uchun jon bermaydi.

Halol nuqta

Bu — isbot emas, va biz uni isbot deb koʻrsatmaymiz. Bu — dalillar qayerga ishora qilayotganining bayoni. Pavlus buni ochiq tan oladi: "agar Masih tirilmagan boʻlsa, bizning vaʼzimiz behuda, sizning imoningiz ham behuda". Bu yerda Masih — familiya emas, "moylangan zot" degan unvon. Yaʼni masihiylik bu voqeaning rostligiga oʻzini tikadi — va shu bilan uni har kim tekshirishi mumkin boʻlgan maydonga qoʻyadi.

Bu sizni qayerda qoldiradi

Masihiylik Iso rostdan tirilgan va bu tarixan qarab chiqsa boʻladigan daʼvo deb aytadi. Buni sinab koʻrishning eng oddiy yoʻli — Isoning hayoti haqidagi toʻrtta yozuvdan (Injillar) birini oʻqib, guvohliklar qanday yozilganiga oʻzingiz baho berishdir.

Tarjima haqida eslatma: zamonaviy oʻzbekcha tarjimani (Muqaddas Kitob) internetdan topish mumkin.

Xoʻsh, endi-chi?

Agar bu daʼvo haqida savollaringiz boʻlsa, bu haqda suhbatlashsangiz boʻladi. Suhbatimiz bepul, maxfiy va oʻz tilingizda. Uni siz boshlaysiz; istagan paytingizda tugatasiz.

Bu Muqaddas Kitobda qayerdan kelgan

• 1 Korinfliklarga 15:3-8 — tirilishni koʻrgan guvohlar roʻyxati
• Mark 16:1-8 — boʻsh qabr haqidagi yozuv
• Luqo 24:36-43 — Iso shogirdlariga tirik koʻringani
• Yuhanno 20:24-29 — shubhalanuvchi shogirdga dalil koʻrsatilishi
• Havoriylar 2:32 — dastlabki masihiylarning ochiq guvohligi
• 1 Korinfliklarga 15:14-17 — "agar Masih tirilmagan boʻlsa, vaʼzimiz behuda"