آیا خدا می‌تواند آنچه کردم را ببخشد؟

بیشتر کسانی که این را در گوگل تایپ می‌کنند، در حال یک تحقیق فلسفی نیستند. در ذهن یک چیز مشخص هست. شاید کاری که سال‌ها پیش کردی و هرگز با کسی در میان نگذاشتی. شاید کاری که هنوز در حال آن هستی. شاید چیزی که حتی نمی‌توانی کلمه‌اش را اینجا تایپ کنی.

این صفحه نمی‌داند آن چیز چیست. اما به تو می‌گوید چیزی که سنت مسیحی به‌طور تاریخی دربارهٔ این پرسش گفته. بدون تخفیف، بدون شعار، بدون قضاوت. حقت این است که بدانی.

چند اصطلاح ابتدا

• عیسی یک معلم دینی یهودی بود که در فلسطین قرن اول زندگی می‌کرد. ادعای مشخص سنت مسیحی این است که او همزمان خدا در شکل انسانی بود. حدود سال ۳۰ میلادی توسط حکومت روم به روشی به نام مصلوب کردن اعدام شد.
• مسیح یک عنوان است، نه نام خانوادگی. ترجمهٔ یونانی واژهٔ عبری ماشیَح به معنی مسح‌شده — همان شخصیتی که در سنت یهودی نوید داده شده بود.
• صلیب همان اعدام عمومی عیسی توسط رومی‌ها حدود سال ۳۰ میلادی است.
• رستاخیز ادعای مسیحی است که عیسی پس از اعدامش، سه روز بعد توسط چند شاهد نام‌برده زنده دیده شد.
• گناه در نوشته‌های مسیحی فقط رفتار بد نیست. شرایط گسترده‌تری از خارج بودن از همترازی با چیزی است که قرار بود باشد — و رفتارهایی که از این شرایط بیرون می‌آیند.
• فیض واژهٔ مسیحی برای لطف نامستحق است — وقتی خدا با کسی به نیکویی‌ای رفتار می‌کند که او نه شایسته‌اش است و نه می‌تواند کسبش کند.
• توبه در نوشته‌های مسیحی به معنای برگشت کردن است — همراهی با خدا دربارهٔ آنچه نادرست است و تغییر مسیر. نزدیک‌تر به صداقت است تا خودآزاری.
• بخشش در نوشته‌های مسیحی فقط نادیده گرفتن نیست. خدا چیزی را نادیده نمی‌گیرد. در نگاه مسیحی، چیزی هست که بهای آن پرداخت شده، و حالا تو از پرداخت آزاد می‌شوی.

یک پاسخ کوتاه و صادقانه

پاسخ سنت مسیحی به این سوال یک کلمه است: بله. نه با تردید، نه با اما، نه با شرط که اول باید لیستی از تغییرها انجام دهی. بله.

این بله بر چیز سستی استوار نیست. بر یک رخداد تاریخی استوار است که در ادامه می‌آید.

این فقط در دل خدا نیست — در یک رخداد است

اگر یک رهبر دینی به تو بگوید «خدا تو را می‌بخشد» و دلیلی نگوید، می‌توانی به‌طور موجه بپرسی «او این را از کجا می‌داند؟» سنت مسیحی این سوال را پیش‌بینی کرده. بخشش در نگاه مسیحی فقط احساسی در دل خدا نیست. به یک رخداد تاریخی مشخص گره خورده.

طبق سنت مسیحی، عیسی روی صلیب نه فقط شکنجه‌ای را تحمل کرد. بهایی پرداخت. پولس، یکی از نخستین رهبران مسیحی — کسی که پیش از مسیحی شدنش حرفه‌اش تعقیب و آزار مسیحیان بود (یعنی او خودش می‌دانست چه شکل بدی از زندگی می‌توان داشت و بعد بخشیده شد) — این را در نامه‌ای به مسیحیان شهر روم چنین گفت:

خدا محبت خود را به ما این‌گونه ثابت کرد: هنگامی که ما هنوز گناهکار بودیم، مسیح برای ما مرد.

این یک فرمول است که می‌خواهد دو چیز بگوید: اول، خدا منتظر نشد تو پاک شوی. دوم، آنچه روی صلیب اتفاق افتاد، بهایی بود که شده.

اگر این درست باشد، یک نتیجه دارد: تو نمی‌توانی پولی بپردازی که قبلاً پرداخت شده. تنها کاری که می‌توانی بکنی این است که آن پرداخت را بپذیری.

این از کاری که کرده‌ای بزرگ‌تر است

اگر این چیزی که در ذهن داری به نظرت آن‌قدر بزرگ است که هیچ خدایی نمی‌تواند ببخشد، می‌خواهیم یک مثال از خود کتاب مقدس بدهیم.

پولس — همان رهبر مسیحی که نقل قول بالا را نوشت — در پایان زندگی‌اش، در نامه‌ای به یک پیرو جوانش، خود را چنین توصیف کرد:

این سخن قابل اعتماد است و شایستهٔ پذیرش کامل: مسیح عیسی به جهان آمد تا گناهکاران را نجات دهد، که من بدترین آنها هستم.

پولس کیست که این را می‌گوید؟ کسی که شخصاً مسیحیان را شکار می‌کرد. کسی که حضور داشت وقتی یکی از نخستین مسیحیان به نام استیفان سنگسار شد و او رضایت داد. کسی که نامه‌های امضاشدهٔ حکومتی داشت تا برود از شهری به شهری برود و خانواده‌های مسیحی را زندانی کند.

اگر این آدم بخشیده شد، فکر می‌کنی چه چیزی فراتر از قدرت بخشش خداست؟

این به یک لحظه روی صلیب وصل است

یکی از معروف‌ترین صحنه‌های اناجیل (چهار زندگی‌نامهٔ کوتاه دربارهٔ زندگی عیسی، که حالا بخشی از عهد جدید — نوشته‌های قرن اول دربارهٔ عیسی و پیروانش — هستند) این است: دو نفر در کنار عیسی روی صلیب اعدام می‌شدند. هر دو محکومان واقعی بودند — متن می‌گوید جنایتکار. یکی از آن‌ها در آخرین لحظات زندگی‌اش، رو به عیسی کرد و گفت: «مرا به یاد آور وقتی به ملکوت خود وارد شدی.»

طبق متن لوقا، عیسی فرمود: «امروز با من در فردوس خواهی بود.» (فردوس کلمه‌ای است که عیسی برای تجربهٔ بی‌واسطه و آگاهانهٔ بودن با خدا پس از مرگ به کار می‌برد.)

این آدم هیچ کاری نکرد. هیچ خیریه نداد. هیچ مذهب را تغییر نداد. هیچ مدت زمانی برای «بهتر شدن» نداشت. در آخرین لحظات زندگی‌اش، فقط به عیسی نگاه کرد و گفت «مرا به یاد آور.» و عیسی او را پذیرفت.

این نکته را به‌طور تاریخی به این شکل خوانده‌اند: هیچ بدی‌ای آن‌قدر دیر نیست که نتوان از آن برگشت. هیچ موقعیتی آن‌قدر دور نیست که نتوان به آن دست یافت.

این یک عبور است، نه یک فراموشی

سنت مسیحی نمی‌گوید آنچه کردی مهم نبود. می‌گوید آنچه کردی واقعی بود — و بها واقعی بود — و حالا، اگر بپذیری، تو از پرداخت آزاد می‌شوی.

پطرس، یکی از نزدیک‌ترین پیروان عیسی، در یک نامهٔ نخستین این بخشش را با کلماتی از داوود پادشاه (شخصیت تاریخی یهودی قرن دهم پیش از مسیح) چنین تصویر کرد:

به‌اندازه‌ای که آسمان از زمین بلندتر است، رحمت او بر کسانی که از او می‌ترسند بزرگ است. به‌اندازه‌ای که مشرق از مغرب دور است، گناهان ما را از ما دور کرده است.

نکته در عبارت «از ما دور کرده» است. در نگاه مسیحی، چیزی که عیسی روی صلیب کرد، گناهان را از تو جدا کرد. نه فقط در ذهن خدا، بلکه به‌طور حقیقی. آن‌ها دیگر بخشی از تو نیستند. به جای دیگری منتقل شده‌اند.

این چه شکل عملی دارد

اگر می‌خواهی این بخشش را قبول کنی، آنچه سنت مسیحی به‌طور تاریخی پیشنهاد کرده ساده است:

اول، صادق باش. در پنهان، با خودت و با خدا، بگو چه کرده‌ای. بدون لاپوشانی. این همان است که در نوشته‌های مسیحی توبه نامیده می‌شود — برگشت کردن.

دوم، بپذیر آنچه عیسی روی صلیب کرد، برای تو هم بود. این یعنی نه فقط برای کسی دیگر، نه فقط برای پاک‌ترها، برای تو.

سوم، اعتماد کن که بخشیده شده‌ای. نه چون لایقش بودی. چون او لایق بود.

این کار نیاز به مکان خاصی ندارد. نیاز به کسی دیگر ندارد. می‌توانی همین حالا انجامش دهی.

و حالا چه؟

اگر چیزی هست که می‌خواهی دربارهٔ آن حرف بزنی — به‌خصوص اگر هیچ‌کس را نداری که بتوانی به او بگویی، چون قضاوت می‌کند یا چون امن نیست — چت ما رایگان است، خصوصی، به زبان فارسی. هیچ ثبت‌نام، هیچ قضاوت، هیچ پیگیری. تو شروعش می‌کنی، تو هر وقت خواستی تمامش می‌کنی.

این از کجای کتاب مقدس می‌آید

• اول یوحنا ۱:۹ — «اگر به گناهان خود اعتراف کنیم، او امین و عادل است که گناهان ما را ببخشد»
• مزامیر ۱۰۳:۱۱–۱۲ — «به‌اندازه‌ای که مشرق از مغرب دور است»
• اشعیا ۱:۱۸ — «اگرچه گناهان شما همچون قرمز باشد، مانند برف سپید خواهند شد»
• رومیان ۵:۸ — «هنگامی که ما هنوز گناهکار بودیم، مسیح برای ما مرد»
• لوقا ۲۳:۴۲–۴۳ — جنایتکار روی صلیب: «امروز با من در فردوس خواهی بود»
• اول تیموتائوس ۱:۱۵ — پولس خودش را «بدترین» می‌نامد