Houdt God van mij?

Als je bij deze vraag bent gekomen, dan is het niet voor een catechismusoverhoring. Je draagt iets — schaamte over een beslissing, een lange periode waarin niets goed leek te gaan, afstand met mensen die zeiden dat ze van je hielden, of een stil vermoeden dat je verleden of je binnenkant je buiten de categorie zet van mensen die God überhaupt zou willen.

De vraag is voor jou niet abstract. Deze pagina is dat ook niet.

Een paar termen vooraf

Voor lezers zonder achtergrond in het christendom:

• Jezus van Nazaret was een Joodse religieuze leraar die in de eerste eeuw leefde in het door Rome bezette Palestina. Het christendom beweert daarnaast dat hij ook God in mensengedaante was. Hij werd rond het jaar 30 n.Chr. door de Romeinse overheid geëxecuteerd, met een methode die kruisiging heet.
• Het kruis is de korte christelijke aanduiding voor die executie — de publieke Romeinse executie van Jezus rond het jaar 30 n.Chr.
• De opstanding is de christelijke claim dat Jezus, na zijn executie, drie dagen later levend gezien werd door meerdere met naam genoemde getuigen.
• Christus is een titel, geen achternaam. Het is de Griekse vertaling van het Hebreeuwse Masjiach (Messias) — de gezalfde, de lang voorspelde figuur in de Joodse traditie.
• Zonde, in christelijke taal, is niet alleen iets stouts doen. Het is de bredere toestand van niet zijn zoals een mens bedoeld was. Zondaars, in Paulus' woordenschat, betekent iedereen.

Een kort, eerlijk antwoord

Ja. De christelijke claim over Gods liefde is geen sentimentele claim. Het is een concrete claim over iets wat God deed, publiekelijk, in de geschiedenis, met een aanwijsbare prijs. Als de claim klopt, dan verandert geen enkel gevoel dat je hebt in een moeilijk uur het feit. Gods liefde is niet voorwaardelijk afhankelijk van jouw prestatie, jouw verdienste, jouw gevoel jegens hem, of jouw zekerheid dat liefde überhaupt bestaat.

Liefde betekent niet wat de meeste mensen denken

De cultuur gebruikt het woord liefde voor veel dingen — aantrekking, een gevoel, een verbinding, een soort warme genegenheid. Wat het christendom met Gods liefde bedoelt is iets anders en zwaarder: geven van wat je dierbaar is ten behoeve van iemand anders, zonder garantie dat het terugkomt.

Paulus (een van de vroegste christelijke schrijvers), in een brief aan christenen in Rome geschreven rond 57 n.Chr., zet de christelijke claim in deze bewoordingen neer: "God bewees ons zijn liefde doordat Christus voor ons gestorven is toen wij nog zondaars waren."

De structuur van die zin is het punt. Het woord dat vertaald is met zondaars is Paulus' woord voor iedereen (niet alleen moreel uitzonderlijk slechte mensen — Paulus past het in al zijn brieven op zichzelf toe). Wat Paulus zegt: Gods liefde liet zich specifiek zien terwijl de betrokken mensen zichzelf nog niet hadden schoongepoetst — niet omdat ze dat hadden gedaan. Niemand verdiende het. Liefde stond nooit in die termen.

Wat Gods liefde niet is

Het is de moeite waard om een paar vervormde versies te benoemen die veel schade aanrichten:

Niet afhankelijk van jouw prestatie. Als je de gedachte met je meedraagt dat God van je houdt als je je goed gedraagt en zich afkeert als je dat niet doet, dan is de christelijke versie niet die. De claim is het tegendeel — het moment waarop Gods liefde zich het duidelijkst liet zien was toen we het het minst verdienden.

Niet hetzelfde als goedkeuring. Gods liefde betekent niet dat hij het eens is met alles wat je doet. Ouders houden van kinderen zonder het eens te zijn met alle keuzes die ze maken. Liefde met goedkeuring verwarren produceert het beeld van een God die ofwel sentimenteel is (alleen maar klapt) ofwel toornig (alleen maar afkeurt). De christelijke traditie heeft gesteld dat God volledig liefheeft en eerlijk oordeelt — tegelijkertijd, niet om beurten.

Niet hetzelfde als het goed met je voorhebben. In de Nederlandse cultuur kan het goed met iemand voorhebben passief zijn. Gods liefde, in het christendom, is actief — iets dat hij gedaan heeft, niet alleen iets dat hij gevoeld heeft.

Niet afhankelijk van of jij het reëel voelt. Veel serieuze christenen hebben lange periodes waarin ze de liefde van God niet voelen. Dat betekent niet dat ze er niet is. Gods liefde rust op wat hij deed, niet op hoe jij je er op een dinsdagochtend bij voelt.

Wat God voor je voelt

Een ander deel van de christelijke claim dat veel mensen niet hebben gehoord. De Joodse profeet Sefanja, die rond 630 v.Chr. schreef, beschrijft zo de houding van God tegenover zijn volk: "De Heer, jouw God, is in je midden, een held die je bevrijdt. Hij verheugt zich in jou met blijdschap, hij zwijgt in zijn liefde, hij jubelt over jou met luid gezang."

Bekijk dat beeld rustig: de almachtige God, boven jou, die juicht. Niet met tegenzin. Niet uit plichtsbesef. Met smaak.

Als je geërfde beeld van God dat is van een koele, teleurgestelde, oordelende vader — misschien dat van een strenge pastoor uit je jeugd, of een grootmoeder die schuldgevoel sterker uitdeelde dan liefde, of een seculiere cultuur die religie afschildert als beklemmend — dan is dat niet de God die de Bijbel beschrijft. Je zult het beeld moeten vervangen. Het echte is warmer.

Maar mijn verleden?

Dit is de concrete vraag die de meeste mensen eigenlijk stellen. Houdt God van mij na wat ik gedaan heb? Houdt God van mij als hij weet wat ik denk als niemand kijkt? Houdt God van mij midden in dit patroon waar ik niet uitkom?

Het christelijke antwoord is ja, en op een specifieke manier: terwijl je nog in dat patroon zat. Terwijl je nog in die beslissing zat. Terwijl je nog droeg wat je draagt. Liefde kwam niet pas nadat je jezelf had schoongepoetst. Liefde is wat nu beschikbaar is, zonder voorwaarden vooraf.

De mensen in de Bijbel die deze liefde ontvingen zijn onder andere een overspelige koning (David), een vervolger die christenen liet doden (Paulus), een volgeling die onder druk ontkende Jezus te kennen (Petrus), een vrouw met vijf gestrande huwelijken (de Samaritaanse bij de bron in het Johannesevangelie), een geëxecuteerde misdadiger tijdens zijn eigen executie (in het Lucasevangelie). Het christendom heeft die verhalen met opzet in de canon gehouden.

Het stuk dat echt moet zijn

Als de claim niet meer was dan een gevoel, was het goedkoop. De christelijke claim is dat God zijn liefde liet zien in een concrete gebeurtenis: de publieke executie van Jezus, en het feit dat hij drie dagen later weer levend werd gezien — de gebeurtenis die christenen de opstanding noemen. Zonder die gebeurtenis is "God houdt van je" alleen een zin die iemand gezegd heeft. Met die gebeurtenis wordt het een publieke transactie die je kunt onderzoeken.

Wat dit van je vraagt

Niets, in het begin. Gods liefde is niet voorwaardelijk afhankelijk van een correct antwoord van jouw kant. Het wordt aangeboden. Jouw deel, uiteindelijk, is besluiten of je het aanbod vertrouwt — of je het aanvaardt en het je leven laat herordenen.

En nu?

Als deze vraag je in stilte iets laat dragen, hoef je het niet alleen op te lossen. Onze chat is gratis, privé, in je eigen taal. Jij begint hem; jij sluit hem af wanneer je wilt.

Waar dit vandaan komt in de Bijbel

• Romeinen 5:8 — liefde is niet afhankelijk van of het verdiend is
• Johannes 3:16 — liefde aangetoond door wat is gegeven
• 1 Johannes 4:9–10 — liefde getoond in een handeling
• Sefanja 3:17 — Gods houding tegenover je is niet beschaamd of met tegenzin
• Romeinen 8:38–39 — de volledige lijst van dingen die je niet van deze liefde kunnen scheiden
• Johannes 6:37 — "wie naar mij toekomt, zal ik niet wegsturen"