Paano basahin ang Bibliya?

Karaniwang sitwasyon sa Pilipinas: may natanggap kang Bibliya — sa Bible study, sa kabanata, mula sa kaibigan. Binuksan mo. Sinubukan mong magbasa simula sa unahan. Tinatapos mo ang Genesis, dumadaan sa mga listahan ng pangalan, tumatama sa Levitico, at sa pang-ikatlo o ika-apat na kabanata, naipid ka. Bakit ko ba binabasa ito?

Hindi ka lang. Ito ang karaniwang karanasan ng nagsisimula. Hindi nobela ang Bibliya. Hindi rin self-help book. Hindi self-explanatory ang ilang bahagi nito kung walang konteksto. At kung hindi mo nababasa nang may plano, malamang hindi mo matatapos at mag-iisip kang may mali sa iyo.

Ang page na ito ay praktikal na gabay sa pagbabasa ng Bibliya para sa Pilipinong nagsisimula. Walang assumption na nakapag-study ka na, na alam mo ang Sunday school, o na may background ka sa simbahan. Magsisimula mula sa zero.

Ilang termino muna

Para sa mambabasa na walang background sa simbahan:

• Ang Bibliya ay isang koleksyon ng mga Hudyo at Kristiyanong banal na sulat. May dalawang bahagi ito: ang Lumang Tipan (mas matanda, isinulat sa pagitan ng halos 1500 BC at 400 BC, ang banal na sulat din ng tradisyong Hudyo) at ang Bagong Tipan (unang siglong AD, tungkol kay Hesus at sa kanyang mga unang tagasunod).
• Si Hesus ng Nazaret ay isang Hudyong relihiyosong guro na nabuhay sa unang siglo sa Palestina. Ang claim ng Kristiyanismo ay siya rin ay ang Diyos sa anyo ng tao. In-execute siya ng pamahalaang Romano noong mga 30 AD sa paraang tinatawag na pagpapako sa krus.
• Ang mga Ebanghelyo ay apat na maiikling biography ng buhay ni Hesus na isinulat ng kanyang mga tagasunod sa loob ng ilang dekada matapos ang kanyang kamatayan: Mateo, Marcos, Lucas, at Juan.
• Si Pablo ay isang unang Kristiyanong lider na sumulat ng halos isang katlo ng Bagong Tipan ng Bibliya. Ang kanyang mga sulat ay kabilang sa pinaka-unang dokumento na umiiral pa tungkol kay Hesus.
• Ang Awit ay isang libro sa Bibliya na may 150 panalangin at tula — marami sa kanila ay mula sa loob ng pighati, galit, at duda.
• Ang muling pagkabuhay ay ang claim ng Kristiyanismo na si Hesus, pagkatapos ng kanyang execution, ay nakita pang buhay tatlong araw later ng maraming pinangalanang saksi.

Maikli at tapat na sagot

Para sa nagsisimula: simulan sa Ebanghelyo, hindi sa Genesis. Pumili ng modernong Tagalog na salin, hindi sa lumang archaic na Ang Dating Biblia kung mahirap basahin sa iyo. Magbasa nang mabagal — 10–20 talata kada araw, hindi mga kabanata. At lumakad sa loob ng plano, hindi sa pagbabasa nang random.

Iyan ang sagot sa maikli. Sa loob ng page, may detalye sa bawat bahagi.

Pumili ng salin na nauunawaan mo

Ang Bibliya sa Tagalog ay may ilang salin. Hindi pareho ang lahat sa kanila sa kadalian ng pagbabasa.

Magandang Balita Biblia (MBB) — Salin ng Philippine Bible Society. Ginagamit ang modernong Tagalog na malapit sa karaniwang pananalita. Ito ang inirerekomenda para sa Filipino na nagsisimulang magbasa. Libre itong nababasa online (sa YouVersion app, sa Bible Gateway, sa website ng PBS) at madaling makakahanap ng kopya sa Christian bookstore.

Ang Salita ng Diyos (ASD) — Mas modernong salin pa. Maganda rin sa nagsisimula.

Ang Biblia (Tagalog Popular Version) — Isa pang accessible na salin.

Ang Dating Biblia — Klasiko, pero ang lengwahe ay matanda at archaic. Hindi inirerekomenda kung nagsisimula ka, dahil ang lengwahe mismo ang magiging hadlang. Maganda pang dagdag kapag nasanay ka na.

Kung Katoliko ka at pamilyar sa Magandang Balita Biblia, Catholic Edition o Ang Biblia ng Sambayanang Pilipino — magaling silang lahat. Ang pagkakaiba (ang inklusyon ng tinatawag na deuterocanonical na libro) ay hindi makakaapekto sa mga unang lugar na ire-rekomenda.

Hindi ito higher na bersyon ng Bibliya. Iba lang silang salin ng parehong original na lengwahe (Hebreo, Aramaic, at Griyego). Pumili ng salin na hindi pumipigil sa iyong pag-unawa.

Saan magsisimula: hindi sa Genesis

Ito ang pinakakaraniwang pagkakamali. Bukas ang Bibliya sa unahan; nakikita ang Genesis; nagpasya na dito ako magsisimula.

Ang problema: ang Bibliya ay hindi nakaayos sa pagkakasunod ng pagbabasa para sa nagsisimula. Nakaayos ito sa pagkakasunod ng pagkakasulat at uri ng dokumento. Si Genesis ay matanda, mahaba, may bahagi na maganda at may bahagi na puno ng pangalan at listahan ng salinlahi. Hindi naman ito masama — pero hindi ito ang lugar ng simula.

Ang inirerekomenda ng karamihan ng mga gumagabay sa Filipino sa pagbabasa ng Bibliya, kapag gusto mong unang makilala kung sino si Hesus, ay:

Simulan sa Ebanghelyo ni Lucas, Juan, o Marcos.

• Lucas — pinakamarami sa eksena ng tao na hindi inaasahang tinanggap (ang kwento ng anak na alibughâ, ng mabuting Samaritano, ng tax collector na nasa puno). Magaling ito para sa nagtatanong kung paano ako tatanggapin?

• Juan — pinaka-intimate sa apat. Pinakamarami sa direktang sariling pananalita ni Hesus tungkol sa sarili niya. Magaling para sa nagtatanong kung sino talaga si Hesus?

• Marcos — pinakamaikli, pinakamabilis. Mababasa sa isang gabi. Magaling para sa nagtatanong kung anong klaseng tao siya?

Ito ang totoong simula ng Kristiyanong tradisyon: hindi sa Genesis, kundi sa harapan ni Hesus. Tapos pwede ka nang lumakad pabalik o pasulong.

Pagkatapos ng Ebanghelyo

Kapag natapos mo ang isang Ebanghelyo, magandang sumunod sa mga sulat ni Pablo at sa iba pang Bagong Tipan. Ito ang inirerekomenda:

1. Mga Gawa — historical na narrative kung paano nagsimula ang Kristiyanong komunidad pagkatapos ng pagkabuhay ni Hesus. Kasunod ng Lucas, dahil ang parehong manunulat na si Lucas ang sumulat.

2. Roma — ang pinakamabigat na sulat ni Pablo, naglalarawan ng buong Kristiyanong tradisyon sa systematic na paraan. Mas mahirap, pero makakakuha ka rito ng buong larawan.

3. Filipos — maikling sulat, magaan, puno ng kapayapaan. Maganda kapag pagod ka na.

4. 1 Juan — maikling sulat, focused sa pag-ibig at sa katiyakan ng pananampalataya.

5. Awit — para sa panalangin, lalo na kapag may pinagdadaanan kang sakit. Sinipi ng Bibliya mismo si Hesus na bumigkas mula sa Awit habang nakapako sa krus.

6. Mga Kawikaan — para sa praktikal na karunungan, isang kabanata kada araw para sa isang buwan (may 31 kabanata).

Pagkatapos ng mga ito, pwede mong harapin ang Lumang Tipan ng may mas matibay na konteksto. Ang Genesis, Exodo, at Mga Awit ay magandang lugar ng simula. Hindi mo kailangan basahin ang Bibliya sa loob ng isang taon. Hindi naman race iyon.

Magbasa ng paunti-unti, hindi marami

Ang pinaka-malimit na error: babasahin ko ang buong Bibliya sa loob ng isang buwan. Tatlong araw later, naipid. Ginagawang chore ang pagbabasa, hindi pagdating kay Hesus.

Mas magaling: 10–20 talata kada araw, sa parehong oras kung kaya. Mas importante ang konsistensiya kaysa sa dami.

Bago magbasa, isipin ang dalawang tanong:

1. Anong sinasabi ng teksto? (Sino ang nagsasalita? Sino ang naka-address? Anong nangyayari?)
2. Anong sinasabi nito tungkol sa Diyos at tungkol sa tao?

Bago tapusin, tanungin: anong dapat kong dalhin sa loob ng araw mula rito? Hindi para makahanap ng aral. Para hayaan ang teksto na manuot.

May Filipino na praktis na maganda: lectio divina o banal na pagbabasa — apat na simpleng hakbang. Basahin (lectio): basahin nang dahan-dahan. Mag-isip (meditatio): isipin kung anong tumama. Manalangin (oratio): kausapin ang Diyos tungkol dito. Magpahinga (contemplatio): manahimik. Hindi ito kailangang formal. Ito ay paraan ng pagdating sa teksto na hindi reading for information.

Anong gawin sa mahihirap na bahagi

Magagawa kang umiwas ng marami sa pag-iwas ng pagbabasa kung alam mo na may mga bahagi na hindi naman simple. Hindi lahat ng pahina ng Bibliya ay para sa nagsisimula. Iyan ay totoo at ayon sa tradisyon.

Kapag tumama ka sa bahagi na nakakalito (mga ritwal sa Levitico, mga numerong listahan, mga propesiya na hindi maintindihan):

• Huwag tumigil dahil dito. Magtanda lang. Babalikan mo later.
• Tingnan kung may footnote. Maraming Tagalog na Bibliya ay may footnote na nagpapaliwanag sa konteksto.
• Tanungin ang isang taong nakakaalam. Hindi kailangan pari o pastor. Sino mang Kristiyano na matagal nang nagbabasa.
• Tingnan ang BibleProject.com. May libreng mga video sa Ingles (at marami na sa Tagalog) na nagpapaliwanag sa bawat libro. Animated, walang religious tone, mga 10 minuto kada libro.

Ang mahihirap na bahagi ay hindi senyales na sira ang Bibliya o sira ka. Senyales lang sila na hindi self-contained ang isang dokumento na sinulat 2,000–3,000 taon nang nakaraan sa ibang lugar. Kailangan ng konteksto. Walang kahihiyan dito.

Hindi one-on-one lamang

Sa Filipinong tradisyong Katoliko, may matagal na praktis ng pagbabasa ng Bibliya kasama ng iba. Sa Filipinong Protestanteng tradisyon, may cell group o Bible study na nagsasama-sama. Pareho silang magaling.

Hindi ginawa ang Bibliya para basahin nang nag-iisa lang. Karamihan sa libro nito ay isinulat para sa komunidad na magbabasa nang sama-sama at magdidiskusyon. Kapag mag-isa ka lang, mas madali kang mag-misread ng isang bahagi. Kapag may kasama ka, may magtatanong sa iyo at may sasagot sa iyo.

Hindi ito ibig sabihin kailangan ka magsama-sama sa isang grupo bago magsimulang magbasa. Pero kung may pagkakataon, sa malapit na simbahan o sa online na grupo, sulit subukan.

Para sa Pilipinong sumikat ang quotes sa social media

May matatag na laman ng Kristiyanismo sa Pilipinas — at may laman din ng quote pero walang konteksto. Maraming Pilipinong nagpopost ng "Awit 23" o "Roma 8:28" sa Facebook bilang blessing, pero hindi nakikita ang konteksto kung saan isinulat.

Walang masama sa pagbabasa ng favorite verse. Pero mas malalim na pakikinabang kapag binabasa mo ang buong kapitulo. Ang "lahat ng mga bagay ay ginagawa ng Diyos para sa ikabubuti ng mga umiibig sa kanya" (sa Roma 8:28) ay tunog blessing. Ang pagbasa ng buong kabanata ay nagpapakita na isinusulat ito ni Pablo sa harap ng tunay na paghihirap, persekusyon, at pagiging nag-aagaw sa kamatayan. Hindi ito happiness verse; ito ay deklarasyon ng pag-asa sa loob ng pagdurusa. Iba ang lakas kapag nakikita sa konteksto.

Hindi unang dapat naintindihan na lahat

Madaling sabihin: hindi pa naman ako ready magsimula, hindi ko maintindihan lahat. Walang taong naintindihan lahat. Ang mga ninuno ng pananampalataya — ang mga sinusulat tungkol sa nasa loob ng Bibliya mismo — ay hindi rin naintindihan lahat. Si Maria, ina ni Hesus, ay paulit-ulit na sinasabing "itinago niya ang lahat ng ito sa kanyang puso, na pinag-isipan." Hindi siya nakaalam kaagad. Inuna niya muna ang pagdating sa Diyos kaysa sa pagiging tama.

Hindi mo kailangang maging eksperto bago magsimula. Kailangan mo lang ang pagiging bukas. Ang teksto mismo ay magbubuo ng iyong pag-unawa sa paglipas ng panahon.

Ano ngayon?

Kung may Bibliya ka na sa bahay, buksan mo ngayong gabi ang Ebanghelyo ni Lucas — kabanata 15. Sa kabanata iyon ay tatlong kwento, kasama ang kwento ng anak na alibughâ. Magbasa ng tatlong kwentong iyon. Iyon ang lugar ng simula ng marami.

Kung wala kang Bibliya, libreng available sa YouVersion app (downloadable sa Android at iOS) ang Magandang Balita Biblia at iba pang salin. Pwede ka rin sa BibleGateway.com.

Kung gusto mong pag-usapan kung anong specific na bahagi ang dapat mong simulan base sa kung anong pinagdadaanan mo, libre ang chat namin, pribado, at sa Tagalog. Ikaw ang magsisimula, ikaw rin ang magtatapos.

Saan ito nagmula sa Bibliya

• 2 Timoteo 3:16–17 — kung paano nakikita ng Kristiyanong tradisyon ang Bibliya
• Awit 119:105 — "ilawan ng aking mga paa ang iyong salita"
• Lucas 24:27 — si Hesus na nagpaliwanag kung paano kinakalakipan siya ng buong Lumang Tipan
• Juan 5:39 — "sinasaliksik ninyo ang mga kasulatan"
• Hebreo 4:12 — ang larawan ng buhay na salita
• Santiago 1:22 — "maging tagagawa kayo ng salita, at hindi tagapakinig lamang"