Àwọn tí kò gbọ́ nípa Jésù ńkọ́?

Èyí kì í ṣe ìbéèrè ìmọ̀-fọ́sọfí kankan ní àyíká Yorùbá. Ó jẹ́ ìbéèrè nípa àwọn baba ńlá rẹ — àwọn ènìyàn tó dá ìdílé rẹ, tó dá àyíká tí o gbé, tó dá èdè tí o ń sọ̀rọ̀. Bí àṣà Kristẹni bá sọ pé Jésù nìkan ni ọ̀nà sí Ọlọ́run, kí ni ohun tó ṣẹlẹ̀ sí àwọn ti ó kú ṣáájú kí àwọn olùkọ́ Kristẹni dé sí Yorùbáland ní ọ̀rúndún kọkàn-lá? Wọn kò mọ̀ Jésù. Wọn kò lè mọ̀. Ìyẹn ní pé, gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ Kristẹni Yorùbá kan ṣe gbéjáde, àwọn ni a ti yà kúrò ní ipò àlàfo Ọlọ́run títí láé? Tàbí kí ni àbáyé tí ó dáa síi?

Ìbéèrè yìí ṣe pàtàkì jùlọ ní àyíká Yorùbá ju ní àyíká àwọn ènìyàn tó ti dàgbà nínú àṣà Kristẹni fún ọ̀rúndún. Ó ti pa ọ̀pọ̀ ẹbí níya, ó sì ti pa òfìnpẹ́pẹ́ nínú àyíká àwọn èdè. Ojú-ìwé yìí kò gbé e ní fífọwọ́yọ.

O kò gbọ́dọ̀ ti gbé inú àṣà Kristẹni rí láti kà ohun tí ó wà nísàlẹ̀. Ohun tí ó wà níbí ni ohun tí àṣà yìí sọ ní pàtó, kì í ṣe ohun tí àwọn olùwàásù Pẹ́ńtíkọ́sìtì ṣe sọ ní àyíká àkànpọ̀.

Àwọn ọ̀rọ̀ díẹ̀ kọ́kọ́

• Jésù tí Násárétì jẹ́ olùkọ́ ẹ̀sìn Júù tí ó gbé ní Palẹ́sítáìnì ní ọ̀rúndún kìíní. Ohun tí àwọn Kristẹni sọ ni pé Ọlọ́run nínú ara ènìyàn ni òun pẹ̀lú. Ìjọba Róòmù pa á ní bí ọdún 30 AD pẹ̀lú ọ̀nà ìpaniyàn kan tí a ń pè ní àgbélébùú.
• Olódùmarè jẹ́ orúkọ àbínibí Yorùbá fún Ẹlẹ́dàá àgbáyé — Ọlọ́run gíga jùlọ. Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ tí àwọn Kristẹni mú wá sí Yorùbáland; ó ti wà ní àpẹẹrẹ àṣà ìbílẹ̀ kí Kristẹni tó dé.
• Paulu jẹ́ olùkọ́ Kristẹni àkọ́kọ́ tí ó kọ ọ̀pọ̀ apá Májẹ̀mú Tuntun. Ó kọ lẹ́tà sí àwọn Kristẹni ní Róòmù ní bí ọdún 57 AD.
• Iṣẹ́ Àpọ́stélì jẹ́ ìwé Bíbélì tí ó kọ̀ ìtàn ìjọ àkọ́kọ́ — pàápàá iṣẹ́ Paulu — ní àárín bí ọdún 30 sí 60 AD.
• Bíbélì jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ìwé mímọ́ Júù àti Kristẹni.

Ìdáhùn kúkúrú àti òtítọ́

Ohun tí àṣà Kristẹni sọ ní pàtó nípa ìbéèrè yìí jẹ́: àṣà náà kò sọ pé Ọlọ́run yóò yà àwọn baba ńlá rẹ kúrò nítorí pé wọn kò mọ̀ Jésù. Ó sọ ohun tí ó wúrùyú síi, ó sì jìnnà síi — pé Ọlọ́run yóò ṣe ìdájọ́ pẹ̀lú òtítọ́, kì í ṣe pẹ̀lú àkànpọ̀ ti ohun tí ènìyàn mọ̀ ní ìta àyẹ̀wò wọn. Ó dúró sí pé olùṣàlàyé yìí kì í ṣe ohun tí Bíbélì dá sí àyẹ́, ṣùgbọ́n ó tọ̀ka sí ìjẹ́rìí kan.

Apá tó ṣe pàtàkì láti pa mọ́

Pẹ́ kí á tó gbé ìbéèrè náà, èyí ṣe pàtàkì: àṣà Kristẹni kò sọ pé Olódùmarè jẹ́ òrìṣà mìíràn yàtọ̀ sí Ọlọ́run àwọn Júù àti Kristẹni. Ohun tí ó sọ ni pé Olódùmarè — orúkọ tí àwọn baba ńlá Yorùbá pe Ẹlẹ́dàá àgbáyé — ni Ọlọ́run kan-náà tí Jésù pe "Bàbá." Ìmọ̀ Yorùbá nípa Olódùmarè kì í ṣe ìmọ̀ búburú; ó jẹ́ ìmọ̀ ọ̀wọ́n.

Paulu, ní iṣẹ́ rẹ̀ ní Áténì ní bí ọdún 50 AD, gẹ́gẹ́ bí Iṣẹ́ Àpọ́stélì ṣe kọ̀, ṣe ohun pàtàkì kan. Ó wo orí pẹpẹ kan tí ó kọ́kọ́ sí "Ọlọ́run àìmọ̀," ó sì sọ fún àwọn olùgbọ́ rẹ̀ pé ohun tí àwọn baba wọn ti mọ̀ nínú àìmọ̀, òun ń bọ̀ láti kéde ní gbangba. Èyí kì í ṣe àkànpọ̀ ọ̀rọ̀; ó jẹ́ apá pàtàkì ti ohun tí Paulu sọ. Yorùbá kò pẹ̀rẹ̀ ohun tó gbọ́dọ̀ wá láti gbọ́; àwọn ti mọ̀ Olódùmarè, àṣà Kristẹni sọ pé orúkọ àbúkú yẹn jẹ́ orúkọ rẹ̀ ní gidi.

Ìbéèrè tó ṣe pàtàkì gan-an

Ìbéèrè tó nípa ti bàbá-bàbá rẹ ti kú jẹ́ olóòótọ́. Bí ó bá ní àbáyé rírọrùn, kò bá iyebíye rẹ̀ mu. Ó dára kí á sọ ohun tí àṣà Kristẹni sọ ní pàtó nípa rẹ̀, kì í sì ṣe ohun tí ọ̀pọ̀ àlùfáà Kristẹni Yorùbá ṣe sọ pẹ̀lú àkànpọ̀.

Apá tí Paulu kọ ní lẹ́tà sí àwọn Kristẹni ní Róòmù tó ṣe pàtàkì jùlọ ni èyí: pé àwọn ènìyàn tí kò ní àwọn òfin Júù àti tí kò mọ̀ ohun tí Bíbélì sọ ní pàtó, ní àkójọ kan, "ń ṣe nínú àbínibí àwọn nǹkan tó wà nínú òfin" — pé ìwà mímọ́ kíkọ́ sí ọkàn wọn. Èyí jẹ́ ọ̀rọ̀ pàtàkì. Paulu kò sọ pé Ọlọ́run yóò gba àkànpọ̀ àwọn ènìyàn tí kò mọ̀ àkójọ ti àwọn olùkọ́ Júù. Ó sọ pé Ọlọ́run yóò ṣe ìdájọ́ pẹ̀lú òtítọ́, ní gba ohun tí ó wà nínú àwọn ọkàn ni àyẹ́, kì í ṣe àpàá ohun tí ènìyàn lè tí gbọ́.

Paulu tún kọ pé àwọn ènìyàn lè mọ̀ pé Ọlọ́run wà nípa kíkíyèsí ẹ̀dá — pé ìmọ̀ nípa Ẹlẹ́dàá kì í ṣe ohun tí à fún ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ àwọn ènìyàn ní àkójọ àwọn olùkọ́. Ó tan ìmọ́lẹ̀ sí àwọn ènìyàn gbogbo nípa àyíká wọn.

Ohun tí Bíbélì kò sọ

Èyí ṣe pàtàkì. Bíbélì kò sọ ní àkójọ ní pàtó ohun tó ṣẹlẹ̀ sí àwọn ènìyàn tí ó kú láìsí gbọ́ orúkọ Jésù. Ó wí àwọn ohun pàtàkì tí ó tọ́ka sí ìdáhùn — ṣùgbọ́n ó kò gbé ìdájọ́ ìparí Ọlọ́run síwájú àkókò.

Abraham, ọ̀kan nínú àwọn ènìyàn pàtàkì àkọ́kọ́ Bíbélì, béèrè ìbéèrè kan ní orí ọ̀rọ̀ Sódómù àti Gòmórà. Ó béèrè pé: "Ǹjẹ́ olùdájọ́ gbogbo àgbáyé kò ní ṣe ohun tó tọ́?" Èyí jẹ́ àbáyé fún ọ̀rọ̀ àárín Bíbélì. Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí àṣà yìí, kò ṣe ohun tó kò tọ́. Ìdájọ́ rẹ̀ jẹ́ ìdájọ́ òtítọ́, kì í ṣe ìdájọ́ ti àkànpọ̀ ti ohun tí ènìyàn lè tí gbọ́ tàbí kò gbọ́ ní àyẹ̀wò ìtàn pàtó.

Èrè tí àwọn ìjọ kan ṣe wàásù

Apá pàtàkì láti gbọ́: bí àwọn ìjọ kan ti ní láti sọ́ fún ọ pé gbogbo baba-bàbá rẹ tí kò bí dèkùn fún Jésù nínú ìjókòó tí ó ní láti ṣe é wà ní ọ̀run-àpáàdì, èyí jẹ́ àkànpọ̀ ti àṣà yìí, kì í ṣe gbogbo ìbí àṣà náà. Àwọn Kristẹni ti ti pa ìbéèrè yìí láti àárín ọdún àkọ́kọ́, kò sì sí àlàfo lóòótọ́. Àwọn olùkọ́ kan ti sọ pé Jésù lè bá àwọn ènìyàn ní àkókò tí kò mọ̀ wọ̀nyẹn ní ọ̀nà tí kò wà nínú ìmọ̀ wa. Àwọn mìíràn ti sọ pé Ọlọ́run yóò ṣe ìdájọ́ wọn pẹ̀lú ìmọ̀lẹ̀ tí wọ́n ní lójú.

Ohun pàtàkì láti pa mọ́ ni: kò sí ìjẹ́rìí kan-ṣoṣo láti ọ̀dọ̀ àṣà Kristẹni nípa ọ̀rọ̀ yìí. Bí àlùfáà bá sọ pé òun mọ̀ pé baba-bàbá rẹ wà ní ọ̀run-àpáàdì, òun ń sọ̀rọ̀ ní iwájú àyẹ̀wò àṣà náà. Òun sọ ohun tí Bíbélì kò sọ.

Kí ni Bíbélì sọ ní pàtó

Apá àárín ohun tí àṣà yìí sọ ni èyí. Paulu kọ ní lẹ́tà sí Tímótì pé Ọlọ́run "fẹ́ kí gbogbo ènìyàn ni ìgbàlà, kí wọ́n sì wá sí ìmọ̀ òtítọ́." Peteru kọ ní lẹ́tà kan pé Ọlọ́run "kò fẹ́ kí ẹnikẹ́ni ṣègbé, ṣùgbọ́n kí gbogbo ènìyàn wá sí ìpadàbọ̀." Eleyi ni ọrọ Bíbélì nípa Ọlọ́run. Kò jẹ́ ọkàn tó ń wá ọ̀nà láti yà ènìyàn kúrò; ó jẹ́ ọkàn tó ń wá ọ̀nà láti tu àwọn ènìyàn sí.

Bí èyí bá jẹ́ òtítọ́ — bí Ọlọ́run bá fẹ́ kí gbogbo ènìyàn wá sí ìmọ̀ rẹ̀ ní gidi — ó ní láti ní àbáyé fún àwọn ènìyàn tí kò ní àkójọ òtítọ́ rẹ̀ ní ìtàn pàtó wọn. Eleyi kì í ṣe ohun àìmọ̀-ọ̀tọ̀. Ó jẹ́ ohun tí àṣà yìí gbé jọ.

Ohun tí àṣà yìí sọ nípa rẹ

Apá tí kò yẹ kí á sọnù nínú ìbéèrè yìí ni èyí: àṣà Kristẹni kò ti gbé ọ̀rọ̀ àwọn baba-bàbá kankan síwájú ìbéèrè ìpinnu rẹ. Ohun tí ó sọ ni: ìwọ ti gbọ́. Ohun tí ó pẹ̀ ọ́ láti ṣe pẹ̀lú ohun tí o gbọ́ ni ìbéèrè rẹ, kì í ṣe ìbéèrè baba-bàbá rẹ. Wọ́n ní ìbí wọn pẹ̀lú Ẹlẹ́dàá; ìwọ ní tirẹ.

Èyí kò túmọ̀ sí pé ìbéèrè nípa àwọn baba-bàbá kò ṣe pàtàkì. Ó túmọ̀ sí pé ìbéèrè nípa àwọn baba-bàbá kì í lè jẹ́ ìṣẹ́gun fún kíkú jí ìbéèrè rẹ. O kò lè dúró títí tí o bá mọ̀ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ sí gbogbo baba rẹ kí o tó pinnu ohun tí o ṣe pẹ̀lú ohun tí o ti gbọ́. Èyí ni ohun tí Jésù sọ ní gidi sí àwọn ènìyàn ti àkókò rẹ̀ — má jẹ́ kí ìbéèrè nípa àwọn mìíràn jẹ́ ìṣẹ́gun fún ìbí rẹ.

Ọ̀rọ̀ kan ní nípa àjọṣe pẹ̀lú ìjọsìn òrìṣà

Apá tó ṣe pàtàkì láti pa mọ́: àṣà Kristẹni kò gba pé ìjọsìn òrìṣà àti ìgbàgbọ́ Kristẹni jẹ́ ọ̀nà méjì sí Olódùmarè kan-náà. Èyí kì í ṣe àkànpọ̀; ó jẹ́ ohun tí àṣà yìí sọ ní àárín. Jésù — gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn ìwé Ìhìnrere — sọ pé òun ni ọ̀nà sí Bàbá. Èyí jẹ́ ọ̀rọ̀ tó ni ohun tó sọ, kì í sì ṣe ohun tí àwa lè yẹ̀ kúrò pẹ̀lú àkànpọ̀.

Ṣùgbọ́n èyí jẹ́ ọ̀rọ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ kúrò nínú ọ̀rọ̀ àwọn ti kò gbọ́ ní gidi. Àṣà yìí sọ pé Jésù nì ọ̀nà; ó kò sọ pé ìmọ̀ tó ní àkójọ ti ìtàn rẹ̀ nì ọ̀nà. Ìbéèrè bí àwọn ti kò gbọ́ ti lè wà ní ọ̀nà yẹn jẹ́ ọ̀rọ̀ tí àṣà yìí ti yà sí Ọlọ́run — pẹ̀lú ìjẹ́rìí pé bí ó bá ṣẹlẹ̀, yóò jẹ́ ní àbáyé Jésù pẹ̀lú.

Báwo si bayi?

Bí ìbéèrè yìí ti pa ọ́ ní àbáyé ti àṣà Kristẹni, ìbárasọ̀rọ̀ wa wà. O lè béèrè ìbéèrè rẹ ní tààrà — nípa àwọn baba-bàbá rẹ, nípa àṣà ìbílẹ̀, nípa ọ̀nà tí àṣà Kristẹni Yorùbá ṣe gbé ìbéèrè yìí ní àyíká rẹ. Kò gba owó, ó jẹ́ àdánilẹ́sẹ̀, ó sì wà ní èdè rẹ. O lè bẹ̀rẹ̀ rẹ̀; o lè parí rẹ̀ nígbà tí o bá fẹ́.

Ibi tí èyí ti wá nínú Bíbélì

• Róòmù 1:18–20 — ìmọ̀ Ọlọ́run ní àbínibí láti inú ẹ̀dá
• Róòmù 2:14–16 — Paulu lórí ohun tí àwọn tí kò ní òfin lè mọ̀
• Iṣẹ́ Àpọ́stélì 17:26–27 — Paulu sí àwọn olùkọ́ ní Áténì
• Ìpilẹ̀ṣẹ̀ 18:25 — "Ǹjẹ́ olùdájọ́ gbogbo àgbáyé kò ní ṣe ohun tó tọ́?"
• 1 Tímótì 2:3–4 — Ọlọ́run fẹ́ kí gbogbo ènìyàn dé sí òtítọ́
• 2 Peteru 3:9 — Ọlọ́run kò fẹ́ kí ẹnikẹ́ni ṣègbé