Kí ni ìdí tí Jésù fi kú?

Bí o bá ti dàgbà ní àyíká Kristẹni, o ti gbọ́ ọ̀rọ̀ náà — pé Jésù kú fún ẹ̀ṣẹ̀ wa. Ṣùgbọ́n bí ìwọ kò bá ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ yẹn, tàbí bí o tilẹ̀ ní rẹ̀ ṣùgbọ́n o kò tilẹ̀ rò bí ohun tó túmọ̀ sí, ọ̀rọ̀ náà lè dabi àjèjì. Kí ni ìdí tí ènìyàn kan tó kú ní ọ̀rúndún kìíní fi ṣe ohunkóhun fún ẹ̀ṣẹ̀ tirẹ?

Ojú-ìwé yìí kò sọ pé o gbọ́dọ̀ gbà gbọ́ ní ìparí. Ó sọ ohun tí àṣà Kristẹni sọ ní pàtó nípa kíkú Jésù — ní èdè kedere, láìsí àkànpọ̀ ọ̀rọ̀. O lè kà á gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn àṣà kan, kí o sì pinnu ohun tí o rò.

Àwọn ọ̀rọ̀ díẹ̀ kọ́kọ́

• Jésù tí Násárétì jẹ́ olùkọ́ ẹ̀sìn Júù tí ó gbé ní Palẹ́sítáìnì ní ọ̀rúndún kìíní. Ohun tí àwọn Kristẹni sọ ni pé Ọlọ́run nínú ara ènìyàn ni òun pẹ̀lú. Ìjọba Róòmù pa á ní bí ọdún 30 AD pẹ̀lú ọ̀nà ìpaniyàn kan tí a ń pè ní àgbélébùú.
• Àgbélébùú jẹ́ ọ̀rọ̀ kúkúrú Kristẹni fún ìpaniyàn pàtó yẹn — bí ìjọba Róòmù ṣe pa Jésù ní gbangba.
• Àjíǹde jẹ́ ohun tí àwọn Kristẹni sọ pé wọ́n rí Jésù láàyè ní ọjọ́ mẹ́ta lẹ́yìn ikú rẹ̀, láti ọ̀dọ̀ ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí tí a darúkọ.
• Ẹ̀ṣẹ̀, nínú lílò Kristẹni, kì í ṣe ìwà burúkú nìkan. Ó túmọ̀ sí ipò gbogbogbòò tí ènìyàn ti kúrò ní àlàfo pẹ̀lú Ọlọ́run, pẹ̀lú àwọn ìṣe tí ó jáde láti inú ipò náà. Ó ti pẹ́ ju iṣẹ́ ẹnìkan lọ; ó jẹ́ ohun tí gbogbo ènìyàn ní apá nínú rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí àṣà yìí ṣe sọ.
• Ìgbàlà, nínú lílò Kristẹni, túmọ̀ sí ìmúpadà — pé a tu ènìyàn padà sí Ọlọ́run, a sì gba ìdáríjì, a sì gba ìgbé-ayé tuntun. Kì í ṣe nípa lílọ sí ọ̀run nìkan; ó túmọ̀ sí àpapọ̀ ohun gbogbo.
• Ìpadàbọ̀ jẹ́ ọ̀rọ̀ ìmọ̀-fọ́sọfí Kristẹni fún bí àpapọ̀ ṣe ń jí láàárín ènìyàn àti Ọlọ́run. Ìtumọ̀ Gẹ̀ẹ́sì rẹ̀ — atonement — ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ tó tumọ̀ sí at-one-ment, tí à fi ohun méjì jọ.
• Ìhìnrere jẹ́ àkólọ̀rọ̀ àwọn Kristẹni àkọ́kọ́ fún ìròyìn pàtàkì wọn nípa Jésù — ohun tí àṣà náà sọ pé ó ṣe, àti ohun tó túmọ̀ sí.
• Paulu jẹ́ olùkọ́ Kristẹni àkọ́kọ́ tí ó kọ ọ̀pọ̀ apá Májẹ̀mú Tuntun. Ṣáájú kí ó tó di Kristẹni, ó jẹ́ ènìyàn tí ó ń ṣe inúnibíni sí àwọn Kristẹni.

Ìdáhùn kúkúrú àti òtítọ́

Ohun tí àṣà Kristẹni sọ ni pé kíkú Jésù kì í ṣe ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣẹlẹ̀ sí i. Ó jẹ́ ohun tí òun yan láti ṣe, fún ìdí kan pàtó: láti kó ẹrù ìpọ́njú àti ìdáhùn fún àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ènìyàn sí ara rẹ̀, kí ó lè jẹ́ kí àfojúsùn padà bá àwọn ènìyàn àti Ọlọ́run. Èyí kì í ṣe ìpèsè dídára kíákíá ti àṣà Pẹ́ńtíkọ́sìtì; ó ti ti pẹ́ ní àárín ohun tí Kristẹni mọ̀ láti ọ̀rúndún àkọ́kọ́.

Ìṣòro tí kíkú náà ń yanjú

Láti rí ìdí tí àṣà yìí fi sọ ohun yìí, o ní láti rí ìṣòro tí ó ń yanjú. Ìṣòro náà kì í ṣe pé ènìyàn ṣe àṣìṣe kéékèèkè tí ó gbọ́dọ̀ ní ìdáríjì. Ìṣòro náà jẹ́ ohun tí ó tóbi.

Àṣà Kristẹni sọ pé Ọlọ́run mímọ́ pé — kì í ṣe ní ọ̀nà tí ó jìnnà àti tó dára nìkan, ṣùgbọ́n ní ìwà mímọ́ tó pé tó bẹ́ẹ̀ tí kò lè wà pẹ̀lú àwọn ohun tó ti yà. Èyí kì í ṣe ohun pàtàkì nínú àṣà Kristẹni nìkan. Yorùbá ní ìmọ̀ pẹ̀lú: pé Olódùmarè — orúkọ àbínibí Yorùbá fún Ẹlẹ́dàá àgbáyé — kò lè gba ohun tó ní àbùkù láìséwò. Èyí ni ìdí tí àwọn ẹbọ àti àdúrà àti ìfòwórán fi wà ní àṣà ìbílẹ̀; àwọn ènìyàn mọ̀ pé ó wà ní àlàfo láàárín àwọn àti Ẹlẹ́dàá.

Ìṣòro náà, gẹ́gẹ́ bí àṣà Kristẹni ti sọ, ni pé kò sí ohunkóhun tí ènìyàn lè ṣe láti pa àlàfo náà rẹ́. Ṣíṣe iṣẹ́ rere kò pa àwọn ìṣe burúkú rẹ. Ṣíṣe ẹbọ kò yí ohun ti ó ti ṣẹlẹ̀ padà. Pípadà sí àdúrà àti ìwà rere ní àkókò mìíràn — bí ó tilẹ̀ jẹ́ ohun rere — kò pe ìṣòro náà.

Ohun tí Jésù sọ pé ó wá láti ṣe

Gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn ìwé Ìhìnrere, Jésù sọ ní gbangba pé òun wá "láti fún ìwàláàyè òun gẹ́gẹ́ bí ìràpadà fún ọ̀pọ̀." Ọ̀rọ̀ náà ìràpadà jẹ́ ọ̀rọ̀ ìṣòwò ní àkókò náà — owó tí à fi ń ra ẹrú padà bá àwọn. Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìṣẹnu. Ohun tí àṣà yìí sọ pé Jésù sọ ni pé ìwàláàyè òun ni iye tí à fi ra àwọn ènìyàn padà — kúrò nínú ìṣe wọn, kúrò nínú ipò wọn, kúrò nínú ohun tí ó pa wọ́n.

Eleyi kò dà bí ìwà ti olùkọ́ ẹ̀sìn lásán. Ó dà bí ọ̀rọ̀ ènìyàn tí ó rí ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpèlú aréwà. Èyí jẹ́ ohun tí àwọn ọmọlẹ́yìn àkọ́kọ́ ṣàfihàn pé ó jẹ́: pé Jésù mọ̀ pé òun yóò kú, pé kì í ṣe àlọ́ àìmọ̀-ọ̀tọ̀, pé òun yan rẹ̀.

Bí ìpadàbọ̀ ṣe ń ṣiṣẹ́

Ohun tí àṣà Kristẹni sọ ni pé lábẹ́ àgbélébùú, Jésù gba lórí ara rẹ̀ ìdáhùn fún ohun tí ó tọ́ sí gbogbo ènìyàn. Èyí kì í ṣe àkànpọ̀ ọ̀rọ̀. Ó túmọ̀ sí pé ẹbi ìjìyà tí ó tọ́ sí àwọn ìwà tí gbogbo ènìyàn ṣe — láti ọ̀dọ̀ àwọn tí ó pa ẹnikẹ́ni, sí àwọn tí ó kàn pa àwọn òbí wọn lójú-ọ̀nà ọkàn — Jésù gbà á lórí ara rẹ̀.

Paulu, ní lẹ́tà sí ìjọ Kọ́ríńtì ní bí ọdún 56 AD, kọ ọ́ ní ọ̀nà àjèjì: pé Ọlọ́run "sọ Jésù tí kò mọ ẹ̀ṣẹ̀ di ẹ̀ṣẹ̀ fún wa, kí àwa lè di ìfòyà Ọlọ́run nínú rẹ̀." Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ rírọ̀; ó jẹ́ ìwàparí. Ìpàjáwìrì ni: ohun tí kò tọ́ sí Jésù gbà á sórí ara rẹ̀; ohun tí kò tọ́ sí àwa ní àṣà sọ pé ó di tiwa.

(Ìfòyà, nínú ọ̀rọ̀ Bíbélì, jẹ́ ipo bíbápọ̀ pẹ̀lú Ọlọ́run — kì í ṣe pé ènìyàn dára gan-an tí ó ní ìfẹ́ Ọlọ́run, ṣùgbọ́n pé a fi i sí ipò àlàfo tí Jésù gbé.)

Apá yìí ni ohun tí àṣà Yorùbá Kristẹni ti gbé jọ pẹ̀lú àṣà ìbílẹ̀ ti ẹbọ: pé nínú àwọn àṣà ìbílẹ̀, ọkàn ènìyàn fi ẹranko sí ipò ara rẹ̀ kí ó lè bá Ẹlẹ́dàá rẹ̀ ní àlàfo. Ohun tí àṣà Kristẹni sọ ni pé èyí jẹ́ ọ̀rọ̀ pípé fún ìṣòro tó tóbi ju ẹbọ ẹranko lọ. Kò sí ẹbọ tí ó tó nínú ìjìyà ti gbogbo ènìyàn. Ní àṣà yìí, Jésù fúnra rẹ̀ — Ẹlẹ́dàá nínú ara ènìyàn — ni ẹbọ ìparí, ó sì pe ìṣòro náà fún gbogbo igbà.

Ọkàn àjèjì ti ìfẹ́

Ohun tí kò sí ní àṣà Kristẹni sọ ni pé Ọlọ́run ní láti pa Jésù láti tu àwọn ènìyàn sí. Ohun tí ó sọ ni pé èyí ni ohun tí Ọlọ́run yan láti ṣe. Èyí ṣe pàtàkì.

Bí o bá rí ohun yìí gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run tí ó ní ìbínú tí ó ń pa ẹnìkan láti ní àyẹ̀wò ọkàn, o kò ti rí ohun tí àṣà yìí ti ń sọ. Ohun tí àṣà yìí ti ń sọ ni pé Ọlọ́run kò pa ẹnìkan mìíràn; ó wọ inú ìṣòro náà fúnra rẹ̀. Eleyi ni ohun tí ó kún jẹ́ àjèjì nínú àṣà Kristẹni: pé Ẹlẹ́dàá àgbáyé fúnra rẹ̀ wọ inú ohun tó ní láti yanjú, kò sì sọ pé kí ẹnìkan mìíràn ru ẹrù náà.

Gẹ́gẹ́ bí Paulu ṣe sọ nínú lẹ́tà rẹ̀ sí àwọn Kristẹni ní Róòmù: "Nígbà tí àwa ṣì jẹ́ aláìní agbára, Kristi kú fún àwọn olùkó ẹ̀sìn... Ṣùgbọ́n Ọlọ́run fi ìfẹ́ rẹ̀ hàn sí wa nínú èyí: pé nígbà tí àwa ṣì jẹ́ àwọn olùkó ẹ̀ṣẹ̀, Kristi kú fún wa." Èyí kì í ṣe ìfẹ́ tí à fi gbà ti àwọn ènìyàn dára. Ó jẹ́ ìfẹ́ tí kò gbẹ́kẹ̀lé ohunkóhun tí àwọn olùgbà ti ṣe.

Apá tí ó jẹ́ ìtàn

Ohun pàtàkì kan: àṣà Kristẹni dúró tàbí ṣubú lórí ohun tí Jésù ṣe lóòótọ́, kì í ṣe lórí àbáyé ìmọ̀-fọ́sọfí lásán. Jésù gbé. Wọ́n pa á lábẹ́ àgbélébùú. Eleyi jẹ́ òtítọ́ ìtàn tí àwọn òpìtàn — Kristẹni, Júù, alágàádàá — gbà. Ohun tí àjíǹde ṣe — pé wọ́n rí i láàyè ní ọjọ́ mẹ́ta lẹ́yìn — ni ó jẹ́ ìjẹ́rìí àṣà Kristẹni pé kíkú Jésù pe ìṣòro náà nítòótọ́.

Bí àjíǹde kò bá ṣẹlẹ̀, ìkú Jésù jẹ́ ohun ìbànújẹ́ tí ó pẹ́ ní ìtàn ìjọba Róòmù — ènìyàn rere mìíràn tí àwọn olúkòkò pa. Bí ó bá sì ṣẹlẹ̀, ó túmọ̀ sí pé Ọlọ́run gba ọ̀nà náà, ó sì sọ pé èyí — gbogbo rẹ̀ — pé.

Báwo si bayi?

Bí ohun tí ọ̀rọ̀ yìí ń sọ bá dà bí ohun tí kò bá ohun tí o ti gbọ́ tí àwọn ìjọ kan ń wàásù pẹ̀lú — bí o bá ti gbọ́ pé Jésù kú láti jẹ́ kí àwọn olùgbà rí owó àti ọkọ̀ — èyí kì í ṣe àṣà Kristẹni tí ó pẹ́. Ó dáa kí o béèrè síwájú síi.

Ìbárasọ̀rọ̀ wa kò gba owó, ó jẹ́ àdánilẹ́sẹ̀, ó sì wà ní èdè rẹ. O lè bẹ̀rẹ̀ rẹ̀; o lè parí rẹ̀ nígbà tí o bá fẹ́. O lè béèrè ìbéèrè tí o ti pa mọ́ fún ọ̀dọ̀ ẹnikẹ́ni.

Ibi tí èyí ti wá nínú Bíbélì

• Aísíáyà 53:4–6 — ọ̀rọ̀ atọ́ka àṣà Júù tí àwọn Kristẹni mọ̀ pé ó ń sọ̀rọ̀ nípa Jésù
• Máàkù 10:45 — Jésù ń sọ pé òun wá "láti fún ìwàláàyè òun gẹ́gẹ́ bí ìràpadà fún ọ̀pọ̀"
• Róòmù 5:8 — kíkú Jésù gẹ́gẹ́ bí ìfihàn ìfẹ́ Ọlọ́run
• 2 Kọ́ríńtì 5:21 — Jésù ń gbà ẹrù ohun tó tọ́ sí àwọn ènìyàn
• 1 Peteru 2:24 — Peteru lórí kíkú Jésù gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìmúpadà
• Jòhánù 15:13 — "Kò sí ìfẹ́ tó ga ju èyí lọ, pé ènìyàn fi ìwàláàyè rẹ̀ lélẹ̀ fún àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀"