ኢየሱስ ለምን ሞተ?

ይህ ጥያቄ ቀላል አይደለም። የተወሰነ መልካም ሃይማኖት መምህር በሮማውያን መንግሥት እንዴት ይፋዊ የሞት ቅጣት ሊደርስበት ቻለ? ለምን ራሱ ኢየሱስ ይህን ሞት ለማስቀረት አልሞከረም? የክርስቲያን ትውፊት ይህ ሞት መሠረታዊ ነው ይላል — ለምን?

ይህ ገጽ የክርስቲያን ትውፊት ለሞቱ የሰጠውን ልዩ ምክንያት ያቀርብልሃል። የሃይማኖት ዳራ አያስፈልግህም። ይህን አባባል እንደ አንድ ትውፊት ልዩ መልስ አንብበው — ራስህም ምን እንደምታስብ ወስን።

በመጀመሪያ ጥቂት ቃላት

ዳራ ለሌለው አንባቢ:

• የናዝሬቱ ኢየሱስ — በመጀመሪያው ምዕተ ዓመት ፍልስጥኤም ውስጥ ይኖር የነበረ የአይሁድ ሃይማኖት መምህር። የክርስቲያን ትውፊት የሚያቀርበው ልዩ ምልከታ ኢየሱስ በሰው አምሳል የተገለጠ እግዚአብሔር ራሱ ነበር የሚል ነው። በ30 ዓ.ም. አካባቢ በሮማውያን መንግሥት ይፋ የሞት ቅጣት፣ ስቅለት በሚባል መንገድ ተገድሏል።
• መስቀል — ክርስቲያኖች በ30 ዓ.ም. አካባቢ ለተፈጸመው ይፋዊ የሮማውያን ግድያ የሚጠቀሙበት አጭር ስም።
• ኃጢአት — በክርስቲያን አጻጻፍ ውስጥ ይኼ ቃል ብቻ መጥፎ ድርጊት ማለት አይደለም። ሰው ከእግዚአብሔር ጋር፣ ከራሱ ጋር፣ ከሌሎች ጋር መታጨት ያለበት ቦታ ውጪ የሆነ ጥቅል ሁኔታ ነው — የተወሰነ ድርጊቶችም በዚህ ቦታ ላይ የሚነሡ ናቸው።
• ጸጋ — የክርስቲያን ቃል ለማይገባን ምሳሌ — እግዚአብሔር ላልሰሩት መልካምነት ሰዎችን የሚቀበልበት መንገድ።
• መዳን — በክርስቲያን አጻጻፍ ውስጥ ከእግዚአብሔር ጋር መታረቅ ማለት ነው — ይቅርታ ብቻ ሳይሆን፣ መልሶ መታደስ፣ ሰው ለመሆን የተፈጠረበትን የሕይወት ቅርጽ መግባት።
• ካሣ — ሰዎች ከእግዚአብሔር ጋር መታረቃቸውን የሚገለጥ ጥንታዊ ቃል ነው። የእንግሊዘኛው ቃል በቃል "አንድ መሆን" ማለት — ራቅ ብለህ ከነበረ ሰው ጋር አንድ መሆን።
• መሥዋዕት — ጥንታዊ የሃይማኖት ቅርጽ፣ የተወሰነ ነገር ለእግዚአብሔር በመስጠት ዝምድና የሚደረግበት ቅርጽ። የክርስቲያን ትውፊት ኢየሱስን የመጨረሻ መሥዋዕት ብሎ ይይዛል።
• ጳውሎስ — የመጀመሪያው ክርስቲያን መሪ፣ የአዲስ ኪዳን አንድ ሦስተኛ ያህሉን የጻፈ።
• ጴጥሮስ — ከኢየሱስ ቅርብ ተከታዮች አንዱ።
• ኢሳይያስ — በመጽሐፍ ቅዱስ ብሉይ ኪዳን ውስጥ ካሉት ታላላቅ ነቢያት አንዱ፣ ከኢየሱስ መወለድ 700 ዓመታት ቀደም ብሎ የጻፈ።

አጭር እና እውነተኛ መልስ

የክርስቲያን ትውፊት መልስ ይህ ነው — ኢየሱስ በስሕተት አልሞተም። ለሌሎች ሞተ። የክርስቲያን አባባል ይኼ ነው — የሰው ልጅ ሁሉ ከእግዚአብሔር ራቅ ብሎ ይኖራል፣ ይህ ራቅ መሆን የሚደመር ጉዳት ይዘጋጃል። ኢየሱስ ራሱ ይህን ጉዳት በራሱ ላይ ወሰደ — ለሰዎች መልሶ መታረቅ ቦታ እንዲኖር።

ይህ የተወሰነ ምስጢራዊ አባባል ሊመስል ይችላል። እንዲሁ አይደለም። ቀጥሎ የሚቀርብ ቅርጽ አለው።

ጥያቄው ጀርባ ያለ ጥያቄ

ይህን በፍለጋ መስኮት የሚተይብ ሰው አብዛኛውን ጊዜ ምሁራዊ ጥያቄ ለማንሳት አይደለም። "ኢየሱስ ለምን ሞተ?" የሚል ጥያቄ ብዙ ጊዜ ጀርባው "እኔ ለምን ይህ ይሰማኛል?" የሚል አለው። የተወሰነ ጥፋት ላይ የተወሰነ ሰው ይኖራል። "ይህ ሞት ለእኔ የተወሰነ ነገር ሊናገር ይችላል ወይም?" የሚል።

የክርስቲያን ትውፊት መልስ — አዎ። ይህ ሞት ለራስ የተወሰነ ቅርብ መልስ አለው። ይህ ራስ ስለ ራስ ሊረዳ የማይችለውን ቦታ ይነካል። ቀጥሎ ቅርጹ።

የሞቱ ምክንያት — ፍትሕ እና ፍቅር በአንድ ቦታ

የክርስቲያን ምልከታ ለስቅለት የሚሰጠው ምክንያት የሚነካው ሁለት ነገሮችን አንድ ላይ ነው — እግዚአብሔር ፍትሐዊ ነው፣ እግዚአብሔር ፍቅር ነው።

ፍትሐዊ ካልሆነ የተወሰነ ቦታ ላይ ይቀላል። ጥፋት የሚገባበት መልስ የለም። መልካምነት ጥቅም የለውም። እግዚአብሔር ሰዎች የሚያደርጉትን ሁሉ ይተዋል ማለት ይሆናል። ይህ ግን የሞራል ጭቆና ለሚሰማቸው ሰዎች ሁሉ የተዘበራረቀ ምልክት ይሰጣል። ጥፋት ምክንያቱ ካለ፣ መልስ ሊኖረው ይገባል።

ፍቅር ካልሆነ ግን፣ ሁሉም ሰዎች ጥፋተኛ ናቸው የሚል ምክንያት ብቻ ይቀራል። ማንም ሰው ራሱን ለማንፃት የሚችል መንገድ የለውም። ሁሉም ሰው ራሱ የተወሰነ ጊዜ ላይ ለራሱ የተሠራ ቅርጽ የለውም የሚል ምክንያት ይሰማል።

የክርስቲያን ምልከታ — እነዚህ ሁለቱም በስቅለቱ ላይ አንድ ላይ ይቀመጣሉ። እግዚአብሔር ራሱ የጥፋት ዋጋ ይከፍላል። ራሱ ይከፍላል እንጂ ሰዎችን አያስከፍላቸውም። ይህ የክርስቲያን አባባል የተወሰነ ቅርጽ ነው። ጳውሎስ ለሮማ ላሉ ክርስቲያኖች ሲጽፍ ይህን ቅርጽ ይዟል —

እኛ ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን፣ ክርስቶስ ስለ እኛ መሞቱን እግዚአብሔር ለእኛ የእርሱን ፍቅር በዚህ ያሳያል።

ይህ የክርስቲያን ምልከታ ጥንካሬ ነው። ሰዎች የእግዚአብሔር መልስ ለማግኘት ራሳቸውን አንፀው አልነበረም። ጥፋተኛ ሳሉ የሞተበት መንገድ ራሱ የእግዚአብሔር ፍቅር ምልክት ነው።

የነቢያት ቅርጽ — ቀደም ብሎ የተተነበየ

ይህ ቅርጽ ኢየሱስ ላይ የተጀመረ አይደለም። የክርስቲያን ምልከታ ይኼ ቅርጽ በብሉይ ኪዳን ራሱ የተተነበየ ነው የሚል ነው። ከኢየሱስ መወለድ ቀደም ብሎ 700 ዓመታት የጻፈ የአይሁድ ነቢይ — ስሙ ኢሳይያስ — ስለ መጪ የእግዚአብሔር አገልጋይ የጻፈው ቃላት የተወሰነ ቅርጽ ይይዛሉ —

ስለ ኃጢአታችን ግን ቆሰለ፣ ስለ በደላችንም ተቀጠቀጠ፣ ሰላማችንን የሚሰጠን ቅጣት በእርሱ ላይ ነበረ፣ በቁስሉም እኛ ድነናል። ሁላችንም እንደ በጎች ተንከራተትን፣ እያንዳንዳችን ወደ ራሳችን መንገድ ሄድን፣ ጌታ ግን የሁላችንን በደል በእርሱ ላይ አኖረ።

ይህ ቃላት ከኢየሱስ መወለድ በፊት የተጻፉ ናቸው። የክርስቲያን ምልከታ — ይኼ ቅርጽ ኢየሱስ ላይ ይፋዊ ቅርፅ ይዟል። ኢየሱስ ስለ ራሱ የሚል አስተምሮ ራሱ ይህን ቅርጽ ይዟል። በወንጌላት ውስጥ ካለ የተወሰነ ቦታ ኢየሱስ ስለ ራሱ ሲናገር —

የሰው ልጅ ሊገለገል ሳይሆን ሊያገለግል፣ ሕይወቱንም ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ መጥቷል።

ቤዛ የተባለ ቃል በዘመኑ የተወሰነ ቅርጽ ነበረው — ለቅርብ ሰው ራሱን ለመመለስ የሚከፈል ዋጋ። ኢየሱስ ስለ ራሱ ይህን ቅርጽ ይዞ ነበር።

የመሥዋዕት ቅርጽ

በብሉይ ኪዳን ቅርስ ውስጥ ቤተ መቅደስ የተወሰነ ቅርጽ ይሠራ ነበር። ሰዎች ጥፋት ሲኖራቸው የተወሰነ መሥዋዕት ይዘው ይመጡ ነበር። እንስሳ ይሰዋ ነበር። ይህ ቅርጽ ሰው ራሱ ጥፋቱን ሊከፍል እንደማይችል ምልክት ነበር። የክርስቲያን ምልከታ — ይኼ ሁሉ መሥዋዕት ቅርጽ ኢየሱስ ላይ ይፋዊ መልስ ይዟል። ኢየሱስ የመጨረሻ መሥዋዕት ነበር።

ዕብራውያን የተባለ የክርስቲያን ጽሑፍ ይህን ቅርጽ ይዞ ይጽፋል — የጥንቱ መሥዋዕት ሰዎችን አንዴ ለሁልጊዜ ለመከፋት የማይችል ነበር። ኢየሱስ ግን ራሱን አንዴ ሰጥቶ ለሁልጊዜ መልስ ሰጠ።

ይህ የክርስቲያን ምልከታ ለመረዳት የተወሰነ ቦታ ላይ ይከብዳል። ግን ቅርጹ ይኼ ነው — ኢየሱስ ሞት ራሱ ሰዎች መሥዋዕት ላይ ለማቅረብ የነበራቸውን ሁሉ ይዞ ይኾናል። ምልክት ይኾናል። ሁለተኛ ጊዜ መሥዋዕት አያስፈልግም።

ራሱ ኢየሱስ ሞቱን መርጧል

በወንጌላት ውስጥ ካለ የተወሰነ ቦታ — ኢየሱስ ሞቱ ቀደም ብሎ ለተከታዮቹ ነግሯቸው ነበር። ለማስቀረት የሚችል ቦታ ላይ ሞቱ ለመውሰድ መርጧል። በተወሰነ ስፍራ ጴጥሮስ ኢየሱስ እንዳይያዝ ለመከላከል ሰይፍ ያወጣ ነበር። ኢየሱስ ግን ገሰፀው። ለመስቀል ራሱ ሄደ።

ይህ ምልክት ነው። ይህ ሞት ሳይታሰብ የተደረገ የስሕተት ሞት ሊሆን አይችልም። የክርስቲያን ምልከታ ይኼ ሞት ቀደም ብሎ የተወሰነ ምክንያት ይዞ የተደረገ ነው የሚል ነው። ኢየሱስ ራሱ የክርስቲያን ምስክርነት እንደሚል ይህን ግልጽ አድርጓል —

አንድ ሰው ስለ ጓደኞቹ ሕይወቱን ቢሰጥ፣ ከዚህ የበለጠ ፍቅር የለም።

ይህ የተወሰነ ቃላት ናቸው። ራሱን ለሌላ ለመስጠት የመረጠው ሰው ቃላት።

ለራስ ምን ሊል ይችላል

የክርስቲያን ምልከታ ይኼ ሞት ለራስ ሕይወት የተወሰነ ቅርጽ መልስ ይዟል ይላል። የተወሰነ ጥፋት ላይ ራስ ቢሆን — የተወሰነ ድርጊት፣ የተወሰነ ቅርጽ ሐሳብ፣ ለራስ ለመቀበል የማይቻል ቦታ — የክርስቲያን አባባል ይኼ ሞት ይሄን ይዟል። ለራስ ራስ ለመክፈል የሚፈልገውን ዕዳ ራሱ ይከፍላል የሚል።

ይህ ለሁሉም ቀላል አባባል አይደለም። ብዙ ሰዎች ራሳቸውን ለማንፃት ቅዱስ ዕድል ቢኖራቸውም ይመርጣሉ። የክርስቲያን ምልከታ — ለማንፃት ራስ የተወሰነ ቅርጽ የለውም። መልሶ መታረቅ ቦታ ራስ ለራስ ሊፈጥር አይችልም። ይኼ ቦታ ራሱ ስጦታ ይኾናል። ይህ የክርስቲያን ቃላት ለማይገባ መልካምነት — ጸጋ — ይኼ ነው።

ስለ ኢትዮጵያ ቅርስ

በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ቅርስ ውስጥ ይኼ መልስ የቆየ ነው። የመስቀል በዓል ለ1700 ዓመታት ይታያል። የክርስቲያን ምልከታ ኢየሱስ ሞት ለሰዎች ሁሉ መልሶ መታረቅ ቦታ ይሰጣል የሚል — በኢትዮጵያ ምድር አዲስ ሐሳብ አይደለም። ይህ ገጽ የቆየውን ምልከታ ለመቀየር አይጠራም። ይልቁንስ ለመጀመሪያ ይህን ለሚሰማ ሰው ቅርጹን ለማስቀመጥ ብቻ ነው።

የሚተውህ ቦታ

ኢየሱስ ለምን ሞተ ለሚል ጥያቄ የክርስቲያን ምልከታ የተወሰነ መልስ ይይዛል። የእግዚአብሔር ፍትሕ እና ፍቅር አንድ ቦታ ላይ ቆሙ። ኢየሱስ የጥፋት ዋጋ ራሱ ከፈለ። ለሰዎች መልሶ መታረቅ ቦታ እንዲኖር።

ይህን አባባል ለመቀበል አሁን አስፈላጊ አይደለም። ለመመርመር ግን ቦታ አለ። የክርስቲያን ምልከታ ስለ ስቅለት የተወሰነ ቅርብ ቅርጽ መልስ ይዟል። ለመጀመር የሚቻለው ቅርጽ ይኸውና — ስለ ኢየሱስ ሕይወት ከተጻፉ አራቱ የሕይወት ታሪኮች ውስጥ — ወንጌላት — የመጨረሻ ምዕራፎች ብቻ አንብብ።

አሁንስ?

ለራስ ስለ ስቅለቱ ስለሚነካህ ቦታ ለመነጋገር ብትፈልግ — የተወሰነ ጥፋት ላይ ለመነጋገር ብትፈልግ፣ ወይም ቅርጹን ለመረዳት ለመጠየቅ ብትፈልግ — ስለዚህ ልትነጋገር ትችላለህ። የእኛ ቻት ነጻ ነው፣ ሚስጥራዊ ነው፣ በቋንቋህም ነው። አንተ ትጀምራለህ፤ በፈለግክም ጊዜ ትጨርሰዋለህ።

ይህ ከመጽሐፍ ቅዱስ የመጣው ከየት ነው

• ኢሳይያስ 53፥5–6 — ቀደም ብሎ የተጻፈ ስለ ጻድቅ የሚሰቃይ አገልጋይ ቃላት
• ማርቆስ 10፥45 — "የሰው ልጅ ሊገለገል ሳይሆን ሊያገለግል ሕይወቱንም ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ መጥቷል"
• ዮሐንስ 3፥16 — "እግዚአብሔር ዓለሙን እንዲሁ ወደደ"
• ሮሜ 5፥8 — "እኛ ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን፣ ክርስቶስ ስለ እኛ መሞቱን"
• 2 ቆሮንቶስ 5፥21 — የመለዋወጥ ቅርጽ
• 1 ጴጥሮስ 2፥24 — ጴጥሮስ ስለ ስቅለቱ ምክንያት የጻፈው
• ዮሐንስ 15፥13 — "አንድ ሰው ስለ ጓደኞቹ ሕይወቱን ቢሰጥ"