A është Zoti i mirë?

Kjo pyetje shpesh nuk vjen nga kurioziteti, por nga një plagë. Dikush të tha se Zoti është i mirë ndërsa jeta jote thoshte të kundërtën. Pa një lutje pa përgjigje, një padrejtësi që qëndroi, një humbje që s'kishte kuptim — dhe fjala "i mirë" nisi të tingëllojë si diçka që thonë njerëzit që s'kanë provuar ende sa duhet. Nëse erdhe këtu nga aty, pyetja jote është e drejtë dhe s'do të shpërfillet.

Kjo faqe nuk do të mbrojë një Zot të butë me fjalë të bukura. Do të tregojë ku e vendos krishterimi mirësinë e Zotit, dhe pse ai vend qëndron edhe kur bota nuk duket aspak i mirë.

Disa terma së pari

Për lexuesit pa sfond kishtar:

• Jezusi i Nazaretit ishte një mësues fetar hebre që jetoi në Palestinën e shekullit të parë. Krishterimi shton se ai ishte edhe Zoti në formë njerëzore. U ekzekutua nga qeveria romake rreth vitit 30 pas Krishtit me një mënyrë ekzekutimi të quajtur kryqëzim.
• Kryqi është shkurtimi i krishterë për atë ekzekutim — vrasja publike romake e Jezusit rreth vitit 30 pas Krishtit.
• Ungjijtë janë katër biografi të shkurtra të jetës së Jezusit — Mateu, Marku, Luka dhe Gjoni.
• Bibla është përmbledhja e teksteve të shenjta hebraike dhe të krishtera, e ndarë në Dhiatën e Vjetër dhe Dhiatën e Re.

Përgjigjja e shkurtër dhe e ndershme

Krishterimi nuk pretendon se gjithçka që ndodh është e mirë. Pretendon diçka më të përmbajtur: se Zoti vetë është i mirë, se bota tani nuk është si duhej të ishte, dhe se mirësia e tij u tregua jo me fjalë, por duke hyrë vetë në prishjen e botës në vend që të qëndronte jashtë saj. "A është Zoti i mirë" dhe "a është bota e mirë" janë dy pyetje të ndryshme, dhe tradita përgjigjet ndryshe për secilën.

Ku matet mirësia

Problemi me fjalën "i mirë" është se çdokush e mbush me diçka tjetër. Për disa do të thotë "më jep atë që dua". Për të tjerë "më mban të sigurt". Vër re një moment i çuditshëm te njëra prej biografive: kur dikush e quajti Jezusin "mësues i mirë", ai u përgjigj "pse më quan të mirë? Askush nuk është i mirë përveç një — Zotit." Ai po e ngrinte shiritin, jo po e ulte: mirësia e vërtetë është diçka që i takon vetëm Zotit, jo një etiketë e lehtë.

Kjo do të thotë se, sipas traditës, kur pyet "a është Zoti i mirë", nuk po pyet nëse ai përputhet me dëshirat e tua. Po pyet nëse ka një burim të mirësisë fare — një pikë nga ku "e drejtë" dhe "e gabuar" kanë kuptim. Vetë fakti që padrejtësia të zemëron aq shumë është, sipas kësaj, një shenjë se ti e njeh atë burim, edhe pa e emërtuar.

Mirësia që u tregua duke hyrë brenda

Nëse Zoti do të ishte i mirë vetëm nga larg, kjo do të ishte e lehtë të mos e besoje. Pretendimi i krishterimit është më i fortë: se mirësia e tij u tregua duke hyrë vetë në dhimbjen e botës. Zemra e historisë është një Zot që nuk qëndroi mbi vuajtjen duke e komentuar, por u bë njeri dhe e provoi — tradhtinë, torturën, një vdekje të padrejtë.

Pali e vuri këtë te një letër drejtuar të krishterëve në Romë: se Zoti e tregoi dashurinë e vet "duke qenë se, kur ne ishim ende larg, Krishti vdiq për ne." Kjo ndryshon çʼkuptim ka "i mirë". Nuk do të thotë një Zot që i mban njerëzit larg dhimbjes; do të thotë një Zot që zbriti brenda saj për ta. Mirësia këtu nuk është rehati; është dashuri që paguan një çmim.

Pse bota e keqe nuk e rrëzon këtë

Një tekst i vjetër e përshkruan Zotin si "të mëshirshëm dhe zemërbutë, të ngadaltë në zemërim dhe të pasur në mirësi" — por i njëjti tekst nuk mohon se ka drejtësi, se e keqja ka pasoja. Tradita nuk pretendon se bota tani është ashtu si duhet. Pretendon se ajo është e prishur, se Zoti e sheh këtë si të gabuar, dhe se ka nisur ta ndreqë me koston e vet. Zemërimi yt ndaj së keqes, sipas kësaj, nuk është kundër Zotit; është e njëjta ndjenjë që tradita ia jep vetë atij.

Ku të vendos kjo

Nuk të kërkohet ta ndiesh të vërtetë sot, sidomos nëse mban ende një plagë. Të kërkohet vetëm ta shohësh se pyetja "a është Zoti i mirë" nuk gjykohet nga sa e rehatshme është jeta jote, por nga çfarë lloj Zoti pretendon tradita — dhe ai Zot, sipas saj, u njoh më së miri jo në rehati, por te një njeri i vrarë padrejtësisht që ende zgjodhi ta donte botën. Mund ta shohësh vetë duke lexuar një nga rrëfimet e shkurtra.

Po tani?

Nëse kjo pyetje mban një zemërim ose një humbje që s'ta nxë zemra, mund të flasësh për të. Biseda jonë është falas, private dhe në gjuhën tënde. Ti e fillon; ti e mbaron kur të duash.

Nga vjen kjo në Bibël

• Marku 10:18 — "askush nuk është i mirë përveç një — Zotit"
• Psalmi 145:8–9 — Zoti "i mëshirshëm dhe zemërbutë, i pasur në mirësi"
• Jakobi 1:17 — çdo gjë e mirë e paraqitur si e ardhur nga Zoti
• Eksodi 34:6–7 — një përshkrim i vjetër i karakterit të Zotit
• Romakëve 5:8 — mirësia e treguar te kryqi, para se njerëzit ta meritonin
• 1 Gjoni 4:8 — pretendimi se Zoti vetë është dashuri