Kush është Jezusi, vërtet?

Emrin e ke dëgjuar gjithë jetën. Ndoshta nga një gjyshe, ndoshta nga një film, ndoshta thjesht si sharje. Por nëse ndalesh dhe pyet se kush ishte vërtet ky njeri — jo figura e ikonave, por personi — do të shohësh se as vetë përgjigjet nuk pajtohen. Disa thonë profet. Disa thonë mësues i mençur. Disa thonë mit. Kjo faqe nuk të kërkon të besosh asgjë. Ajo thjesht vendos në tavolinë atë që pretendon konkretisht krishterimi, që të vendosësh vetë.

Disa terma së pari

Për lexuesit pa sfond kishtar:

• Jezusi i Nazaretit ishte një mësues fetar hebre që jetoi në Palestinën e shekullit të parë. Krishterimi shton se ai ishte edhe Zoti në formë njerëzore. U ekzekutua nga qeveria romake rreth vitit 30 pas Krishtit me një mënyrë ekzekutimi të quajtur kryqëzim.
• Kryqi është shkurtimi i krishterë për atë ekzekutim — vrasja publike romake e Jezusit rreth vitit 30 pas Krishtit.
• Ringjallja është pretendimi i krishterë se Jezusi, pas ekzekutimit, u pa i gjallë tri ditë më vonë nga disa dëshmitarë me emër.
• Krishti (greqisht Christos) është titull, jo mbiemër. Është përkthimi grek i hebraishtes Mashiach (Mesia) — i vajosuri, figura e premtuar prej kohësh në traditën hebraike.
• Ati është mënyra si Jezusi i referohet Zotit në ungjij. Biri i referohet Jezusit. Krishterimi thotë se Zoti ekziston si tri persona (Ati, Biri dhe Fryma e Shenjtë) që janë një Zot — një mësim i quajtur Triniteti.
• Ungjijtë janë katër biografi të shkurtra të jetës së Jezusit — Mateu, Marku, Luka dhe Gjoni — shkruar nga ndjekësit e tij brenda dekadash pas vdekjes së tij.

Një përgjigje e shkurtër dhe e ndershme

Në nivelin historik, pak gjëra vihen në dyshim: një njeri i quajtur Jezus jetoi, mësoi rreth tri vjet, tërhoqi një grup ndjekësish dhe u ekzekutua me kryqëzim nga qeveria romake rreth vitit 30 pas Krishtit. Këtë e pranojnë edhe historianë që nuk kanë asnjë interes fetar.

Pretendimi i krishterë shkon shumë më larg. Ai thotë se Jezusi nuk ishte thjesht një mësues i mirë ose një profet — por Zoti vetë, që mori formë njerëzore. Kjo është pika ku gjithçka ndahet.

Ai bëri pretendime që një mësues i thjeshtë nuk do t'i bënte

Nëse Jezusi do të kishte thënë vetëm gjëra të urta për mirësinë dhe dashurinë, do të mund të rreshtohej pranë figurave të mëdha morale të historisë. Por sipas përshkrimeve në ungjij, ai tha gjëra që një mësues i thjeshtë moral nuk do t'i thoshte.

Në një prej katër biografive — Gjoni — ndodh një skenë ku Jezusi thotë: "Kush më ka parë mua, ka parë Atin." Kjo do të thotë: të më shohësh mua është të shohësh Zotin. Për tradita të tjera ky pretendim mund të jetë i papranueshëm, dhe kjo faqe nuk shqipton gjykim mbi to. Por krishterimi e merr me tepër seriozitet: se te ky njeri, Zoti u bë i dukshëm.

Në një rast tjetër, sipas biografisë së quajtur Marku, Jezusi i tha një njeriu se mëkatet e tij ishin falur — dhe mësuesit fetarë përreth u tronditën, sepse, siç e panë ata, "kush mund t'i falë mëkatet, veç një, domethënë Zoti?" Krishterimi lexon këtë si Jezusin duke pretenduar një autoritet që i takon vetëm Zotit.

Pyetja që ai u bëri ndjekësve

Sipas biografisë së quajtur Marku, në një moment Jezusi i pyeti drejtpërdrejt ata që e ndiqnin: "Po ju, kush thoni se jam unë?" Njëri prej tyre, Pjetri — një nga ndjekësit e tij më të afërt — u përgjigj se ai ishte Krishti, domethënë figura e premtuar prej kohësh në traditën hebraike.

Krishterimi e mban këtë skenë si të qendrshme, sepse pyetja mbetet e njëjtë për këdo që dëgjon për Jezusin. Nuk mjafton të thuash "mësues i mirë". Vetë ai i shtyu njerëzit drejt një pyetjeje më të mprehtë: kush je ti, vërtet?

Krishterimi thotë se ai ishte më shumë se një njeri i mirë

Një udhëheqës i hershëm i krishterë me emrin Pal, që shkroi disa nga tekstet më të hershme të krishtera, e përshkroi Jezusin në një letër drejtuar një grupi të krishterësh si "shëmbëllimi i Zotit të padukshëm" — domethënë, se te Jezusi bëhet i dukshëm ai Zot që përndryshe njeriu s'mund ta shohë.

Kjo është zemra e pretendimit të krishterë. Nuk është se Jezusi ishte një njeri veçanërisht i shenjtë që u afrua me Zotin. Është se Zoti erdhi vetë, me formë njerëzore, që njerëzit të mund ta shihnin, ta preknin dhe të dëgjonin zërin e tij. Kjo është arsyeja pse krishterimi nuk e trajton Jezusin si një figurë ndër shumë të tjera, por si vendin ku Zoti u bë i dukshëm.

Prova nuk është një argument, por një ngjarje

Krishterimi nuk e mbështet këtë pretendim vetëm në fjalët e Jezusit. E mbështet në atë që ndjekësit e tij thanë se ndodhi pas ekzekutimit të tij: se u pa i gjallë tri ditë më vonë. Sipas biografisë së quajtur Gjoni, njëri prej tyre, kur e pa, thirri: "Zoti im dhe Perëndia im!" — një njeri hebre, i rritur për të thënë se ka vetëm një Zot, që i drejtohej Jezusit me ato fjalë.

Ky është pretendimi që e bën gjithçkanë të verifikueshme. Nëse nuk ndodhi, atëherë krishterimi është vetëm një koleksion mësimesh të bukura. Nëse ndodhi, atëherë pyetja se kush ishte Jezusi merr një përgjigje që s'mund të shpërfillet lehtë.

Po tani?

Rruga më e drejtpërdrejtë për të parë kush ishte Jezusi nuk është më shumë leximi për të, por leximi i vetë tij. Biografia e quajtur Marku është më e shkurtra dhe lexohet për rreth nëntëdhjetë minuta. Lexo dhe pyet vetveten se çfarë lloj personi është ky.

Nëse ke një pyetje konkrete, biseda jonë është e hapur — falas, private dhe në gjuhën tënde. Ti e fillon; ti e mbaron kur të duash.

Nga vjen kjo në Bibël

• Gjoni 1:14 — "Fjala u bë mish dhe banoi ndër ne"
• Marku 8:29 — pyetja e Jezusit: "Po ju, kush thoni se jam unë?"
• Gjoni 14:9 — "Kush më ka parë mua, ka parë Atin"
• Kolosianëve 1:15 — Jezusi si "shëmbëllimi i Zotit të padukshëm"
• Marku 2:5–7 — Jezusi fal mëkate, dhe tronditja që pason
• Gjoni 20:28 — një dëshmitar i drejtohet Jezusit: "Zoti im dhe Perëndia im!"