Ǹjẹ́ ìyèméjì dáa?

Bí o bá ti kọ ìbéèrè yìí sí orí ojú-ọnà ìwáàrí, ó ṣeé ṣe pé o ti dàgbà nínú ilé-ìjọ tàbí nínú ìdílé Mùsùlùmí tàbí ní ọ̀dọ̀ àwọn tó ń ṣe àṣà ìbílẹ̀ Yorùbá — àti pé ohun kan ti ṣẹlẹ̀. Ìyèméjì kan ti yọ jáde, ó sì kò lọ. O kò mọ̀ bóyá o lè sọ ọ́ jáde fún ẹnikẹ́ni. O ń bẹ̀rù pé bí o bá béèrè ìbéèrè náà, ọ̀run yóò ṣubú lé ọ lórí.

O kò gbọ́dọ̀ ti gbé inú ìgbàgbọ́ Kristẹni rí láti kà ohun tí ó wà nísàlẹ̀. Ojú-ìwé yìí ń sọ ohun tí àṣà Kristẹni sọ ní pàtó nípa ìyèméjì — kì í ṣe gbogbo àṣà; tirẹ̀ nìkan. Yorùbá ní ohun tí ó sọ nípa rẹ̀ pẹ̀lú, Ìsìláàmù ní tirẹ̀, ìjọsìn òrìṣà ní tirẹ̀. Èyí jẹ́ ọ̀kan, ní kedere.

Àwọn ọ̀rọ̀ díẹ̀ kọ́kọ́

• Jésù tí Násárétì jẹ́ olùkọ́ ẹ̀sìn Júù tí ó gbé ní Palẹ́sítáìnì ní ọ̀rúndún kìíní. Ohun tí àwọn Kristẹni sọ ni pé Ọlọ́run nínú ara ènìyàn ni òun pẹ̀lú. Ìjọba Róòmù pa á ní bí ọdún 30 AD pẹ̀lú ọ̀nà ìpaniyàn kan tí a ń pè ní àgbélébùú.
• Àjíǹde jẹ́ ohun tí àwọn Kristẹni sọ pé wọ́n rí Jésù láàyè ní ọjọ́ mẹ́ta lẹ́yìn ikú rẹ̀, láti ọ̀dọ̀ ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí tí a darúkọ.
• Àwọn ọmọlẹ́yìn jẹ́ ẹgbẹ́ ènìyàn tí Jésù pe láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ní ọjọ́ ayé rẹ̀ àti tí ó rán jáde gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ lẹ́yìn ikú rẹ̀.
• Sáàmù jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn àdúrà àti orin 150 nínú apá àkọ́kọ́ Bíbélì, tí àṣà Kristẹni gba láti ọ̀dọ̀ àṣà Júù.
• Ìgbàgbọ́, nínú lílò Kristẹni, kì í ṣe ìfẹ́ kan ṣíṣe láìbéèrè. Ó túmọ̀ sí ìgbẹ́kẹ̀lé tí a tẹ̀ sí ohun tí ó ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ — gẹ́gẹ́ bí o ṣe ń gbé wèrè rẹ lé orí àga, kì í ṣe nítorí pé o ní ẹ̀rí gidi pé àga náà yóò dìmú, ṣùgbọ́n nítorí pé o ti rí àga, o ti dán an wò, o sì mọ̀ pé ó dúró ṣinṣin.

Ìdáhùn kúkúrú àti òtítọ́

Ohun tí àṣà Kristẹni sọ ni pé: bẹ́ẹ̀ni, ìyèméjì dáa. Kì í ṣe ọ̀tá ìgbàgbọ́; ó jẹ́ apá kíkà rẹ̀. Bíbélì fúnra rẹ̀ kún fún àwọn ẹni tí ó béèrè ìbéèrè líle, tí ó sì ṣì wà gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ. Ohun tí a kò sọ nípa rẹ̀ kúrú: pé Ọlọ́run ṣubú lulẹ̀ nígbà tí ìyèméjì wá. Ó rí dáadáa.

Ìbéèrè tí ọ̀pọ̀ ń bẹ̀rù láti béèrè

Nínú àṣà Yorùbá, ènìyàn máa ń kọ́kọ́ ní ìgbàgbọ́. Bí o bá dàgbà nínú ilé tó ń lọ ile-ìjọ Pẹ́ńtíkọ́sìtì lójoojúmọ́, tàbí ní ọ̀dọ̀ ìyá rẹ tí ń ṣe àdúrà ìròyìn fún ìṣe rẹ ní gbogbo ọjọ́, ìyèméjì lè dabi ohun tí ìwọ ò gbọ́dọ̀ ní rí. Bí o bá béèrè "ǹjẹ́ Ọlọ́run wà gan-an?" tàbí "ǹjẹ́ àdúrà ń ṣiṣẹ́ ní gidi?" — kódà nínú ọkàn rẹ — o ṣeé ṣe láti bẹ̀rù pé ìmísí búburú kan ti dé sí ọ.

Tàbí o ti rí àwọn tí wọ́n ń pe ara wọn ní Kristẹni tí wọ́n sì ń ṣe àwọn nǹkan tí kò bá ohun tí wọ́n ń kọ́ mu. O ti rí ìpọ́lè owó ní ilé-ìjọ. O ti rí "olùsọtẹ́lẹ̀" tí ó béèrè owó ńlá fún àdúrà. O sì ti bẹ̀rẹ̀ sí béèrè bóyá gbogbo rẹ̀ jẹ́ òfo. Èyí kì í ṣe ìyèméjì búburú. Ó jẹ́ ìyèméjì olóòótọ́.

Tàbí ohun kan ti ṣẹlẹ̀ tó kò pínnu pẹ̀lú ohun tí o ti kọ́ — ọmọ ẹnìkan kú, àdúrà ọ̀pọ̀ ọdún kò rí ìdáhùn, ìbàjẹ́ kan tí ó ní lùmọ́ ní àwọn ọ̀nà tí ìgbàgbọ́ rẹ kò ní àlàyé fún. Èyí pẹ̀lú jẹ́ ìyèméjì olóòótọ́.

Bíbélì fúnra rẹ̀ kún fún àwọn ènìyàn tí wọ́n béèrè

Ohun pàtàkì tí o nílò láti mọ̀: àwọn ènìyàn tí ó bọ́ wọn nínú àṣà yìí gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ kì í ṣe àwọn tí kò ní ìyèméjì. Wọ́n jẹ́ àwọn tí ó béèrè ìbéèrè wọn ní tààrà.

Bàbá kan tí ó mú ọmọ rẹ̀ tó ní ìṣòro ọ̀run sí ọ̀dọ̀ Jésù, gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú àwọn ìwé Ìhìnrere, kíkà pé Jésù béèrè bóyá ó ní ìgbàgbọ́. Ìdáhùn ọkùnrin yìí jẹ́ ọ̀rọ̀ tí àwọn Kristẹni ti ka fún ọ̀rúndún sẹ́yìn: "Mo gbàgbọ́; ràn àìgbàgbọ́ mi lọ́wọ́." Èyí kì í ṣe àgbàlágbà ìgbàgbọ́. Ó jẹ́ ènìyàn tí ó ní ìgbàgbọ́ àti ìyèméjì ní àkókò kan-náà — Jésù sì ṣe iṣẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú.

Jòhánù Onítẹ̀bọmi, tí ó bẹ̀rẹ̀ sí kéde Jésù nígbà tí ó ṣì ń sọ̀rọ̀ — ènìyàn tí ó ti sọ pé Jésù jẹ́ ẹni tí àwọn Júù ti ń retí — lẹ́yìn-ọ̀-rẹ̀yìn fi ránṣẹ́ lát'ọwọ́ àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ láti béèrè bóyá Jésù jẹ́ Mèsáyà gan-an, tàbí kí wọ́n máa retí ẹlòmíràn. Èyí ni ènìyàn tí ó ti kọ́kọ́ kéde rẹ̀ — ó ń béèrè. Jésù kò bú u. Ó dáhùn ìbéèrè náà ní tààrà.

(Mèsáyà jẹ́ orúkọ Heberu fún ẹni tí àṣà Júù ti ń retí láti pẹ́ láti tu àwọn ènìyàn rẹ̀ sí. Àwọn Kristẹni sọ pé Jésù jẹ́ ẹni náà.)

Tọ́máàsì, ọ̀kan nínú àwọn ọmọlẹ́yìn Jésù tí ó súnmọ́ jùlọ, kò gbà gbọ́ pé Jésù ti jí dìde lẹ́yìn ikú títí tí òun fúnra rẹ̀ fi rí i, tí ó sì fi ọwọ́ kàn ìpalára àgbélébùú. Àṣà Kristẹni kò pa orúkọ rẹ̀ rẹ́; ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn àkíyèsí tó ṣe pàtàkì jùlọ ní ìjọ àkọ́kọ́. Bí àṣà náà bá ti ń pa ìyèméjì rẹ́, èyí ni ibi tí ó yẹ kí ó ti ṣe.

Ọ̀rọ̀ tó kún jùlọ ní àárín Bíbélì kì í ṣe ìdáhùn rírọrùn

Apá kan ti Bíbélì tí àwọn Kristẹni Yorùbá ti ní fẹ́ràn jùlọ — Sáàmù — kún fún àwọn àdúrà tí ó ní ìbéèrè líle, ìbínú, ìbẹ̀rù pé Ọlọ́run ti gbàgbé. Ọ̀kan bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú "Olúwa, yóò ti pẹ́ tó tí o ó gbàgbé mi pátápátá? Yóò ti pẹ́ tó tí o ó fi pa ojú rẹ mọ́ kúrò lọ́dọ̀ mi?" Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ tí olùwà ìgbàgbọ́ kọ. Ó jẹ́ ọ̀rọ̀ tí àṣà Kristẹni ti pa mọ́ gẹ́gẹ́ bí àdúrà — ó sì ti kọ́kọ́ jẹ́ àdúrà àṣà Júù ṣáájú.

Ìtumọ̀ rẹ̀: àṣà náà mọ̀ pé ìyèméjì wà nínú ènìyàn tí ó ń kókò pẹ̀lú Ọlọ́run, kì í ṣe ní ẹ̀gbẹ́. Bí o bá rán ọ́ pé ìgbàgbọ́ tí ó ní ìbéèrè ni ìgbàgbọ́ tí kò pé, èyí kì í ṣe ohun tí àṣà náà sọ. Ó túmọ̀ sí pé o ti kàn dòfò àpapọ̀ ohun tí o ní láti àwọn àṣà tí ó ní láti tu ìyèméjì ènìyàn jáde pẹ̀lú àkànpọ̀ ọ̀rọ̀.

Àwọn oríṣi ìyèméjì méjì

Ó ṣèyẹ́ láti pa àwọn ohun méjì ní iyàtọ̀. Ìyèméjì kan ń béèrè "ǹjẹ́ òtítọ́ ni èyí?" — èyí jẹ́ ìbéèrè ìmọ̀, ó sì ní ìdáhùn ìmọ̀. Ìyèméjì mìíràn ń béèrè "ǹjẹ́ Ọlọ́run ń gbọ́ mi?" — èyí jẹ́ ìbéèrè ọkàn, ó sì ní ìpara ọkàn.

Bí ìyèméjì rẹ bá jẹ́ ti àkọ́kọ́ — bí o bá ń ṣàfojúsùn àjíǹde, tàbí ìgbẹ́kẹ̀lé Bíbélì, tàbí àwọn àgbéyẹ̀wò ẹ̀rí Ọlọ́run láti inú ẹ̀dá — àwọn ìbéèrè wọ̀nyẹn ní ìdáhùn pípé. A ní ojú-ìwé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lórí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn. Àṣà Kristẹni kò bẹ̀rù ìbéèrè wọnnì.

Bí ìyèméjì rẹ bá jẹ́ ti èkejì — bí o bá béèrè "ǹjẹ́ Ọlọ́run ń gbọ́ mi?" nítorí ohun tó ti ṣẹlẹ̀ tàbí kò ṣẹlẹ̀ — ìdáhùn ìmọ̀ kì í ṣe ohun tí o nílò. O nílò ẹnìkan láti gbọ́ rẹ. Ojú-ìwé wa lórí ìbínú sí Ọlọ́run àti ojú-ìwé wa lórí ìmọ̀lára pé Ọlọ́run jìnnà ń sọ̀rọ̀ sí èyíinì lójú-kojú.

Ohun tí kò dà bí ìyèméjì

Ohun pàtàkì tí kò yẹ kí a fojú pa: kì í ṣe ìyèméjì gbogbo ní àpa kan náà. Lílọ kúrò nínú àṣà yìí láìpé èèyàn yẹra láti béèrè ìbéèrè kankan — èyí kì í ṣe ìyèméjì pípé, ó jẹ́ àyẹyẹ. Pípàdánù ifẹ́ kíyẹsí Ọlọ́run nítorí pé o ṣẹ̀ṣẹ̀ ní owó tó tó — kì í ṣe ìyèméjì pípé, ó jẹ́ ìfi-síwájú.

Ìyèméjì tòótọ́ ni èyí tí o ń jà, èyí tí o ń béèrè, èyí tí ó ní ìfẹ́ láti rí ìdáhùn. Èyí ni ohun tí àṣà Kristẹni sọ pé ó dáa.

Báwo si bayi?

Bí ìyèméjì rẹ ti jẹ́ ohun tí o ti pa mọ́ ní àbáyé tó pẹ́, ó dáa kí o bá ẹnìkan sọ̀rọ̀ tí kò ní fà ọ́ wá pẹ̀lú àkànpọ̀ ọ̀rọ̀. Ìbárasọ̀rọ̀ wa kò gba owó, ó jẹ́ àdánilẹ́sẹ̀, ó sì wà ní èdè rẹ. Ìwọ ló ń bẹ̀rẹ̀ rẹ̀; ìwọ ló ń parí rẹ̀ nígbà tí o bá fẹ́. O lè béèrè ìbéèrè rẹ ní tààrà, láìsí ìbẹ̀rù.

Ibi tí èyí ti wá nínú Bíbélì

• Máàkù 9:24 — "Mo gbàgbọ́; ràn àìgbàgbọ́ mi lọ́wọ́"
• Mátíù 11:2–6 — Jòhánù Onítẹ̀bọmi ń fi ránṣẹ́ láti béèrè bóyá Jésù jẹ́ ẹni náà
• Jòhánù 20:24–29 — Tọ́máàsì ń béèrè ẹ̀rí
• Sáàmù 13:1–2 — àdúrà ìyèméjì àti àìgbọ́ngbọ́n
• Júdà 1:22 — ọ̀rọ̀ àṣà Kristẹni nípa ìtọ́jú àwọn tí ó ní ìyèméjì
• Jákọ́bù 1:5–6 — ìbéèrè Ọlọ́run fún ìmọ̀