Czy Bóg przebaczy to, co zrobiłem?

Jeśli to wpisałeś w wyszukiwarkę, prawdopodobnie nie chodzi o ogólne pytanie "czy Bóg w ogóle przebacza." Chodzi o konkretną rzecz. Coś, co zrobiłeś, albo coś, co dalej robisz i nie umiesz przestać. Coś, czego nikomu nie powiedziałeś, albo coś, co wszyscy wiedzą i co cię z tego powodu boli. Może coś sprzed lat, do czego nadal wracasz w środku nocy.

Ta strona pisana jest do ciebie konkretnie. Nie do dyskusji o doktrynie. Krótka odpowiedź, którą daje chrześcijaństwo: tak. I ta odpowiedź nie zależy od skali tego, co zrobiłeś. Reszta strony pokazuje, dlaczego.

W polskim kontekście to pytanie często niesie też doświadczenie spowiedzi, a czasami całkiem konkretną przykrość: spowiednika, który zareagował niedobrze, listę formuł, których trzeba było się nauczyć, niejasność, czy "to się liczy." Ta strona o tym wie. Nie próbuje cię od niczego instytucjonalnego odciągać — pyta o coś węższego: czy Bóg przebacza, niezależnie od tego, czy okno spowiednika było tego dnia dobre.

Kilka pojęć na początek

Dla czytelników bez kościelnego zaplecza:

• Jezus z Nazaretu był żydowskim nauczycielem religijnym, który żył w pierwszym wieku w Palestynie pod okupacją rzymską. Chrześcijaństwo twierdzi, że był również Bogiem w ludzkiej postaci. Został zabity około 30 r. n.e. przez rząd rzymski metodą egzekucji zwaną ukrzyżowaniem.
• Krzyż to chrześcijański skrót na tę egzekucję — publiczne rzymskie zabicie Jezusa około 30 r. n.e.
• Zmartwychwstanie to chrześcijańska teza, że Jezus po swojej egzekucji został zobaczony żywy trzy dni później przez wielu nazwanych z imienia świadków.
• Chrystus to tytuł, nie nazwisko. To greckie tłumaczenie hebrajskiego Masziach (Mesjasz) — namaszczony.
• Grzech, w chrześcijańskim słowniku, to nie tylko niegrzeczne zachowanie. To szersza kondycja niedopasowania do tego, jak rzeczy miały być.
• Łaska to chrześcijańskie słowo na niezasłużone dobro — traktowanie kogoś dobrze nie dlatego, że zasłużył, tylko dlatego, że tak.

Krótka, szczera odpowiedź

Tak. I — to jest najtrudniejsza część do przyjęcia — odpowiedź nie zmienia się w zależności od skali tego, co zrobiłeś. Chrześcijańska teza brzmi: nie ma takiej skali zła, której Bóg by nie przebaczył, jeśli o nie prosisz. Nie dlatego, że twoje zło jest małe. Dlatego, że tym, co przebaczenie obejmuje, nie jest twoja moralna lista, tylko coś, co Jezus zrobił.

Reszta strony pokazuje, na czym to dokładnie polega — i czemu twoja konkretna historia nie jest wyjątkiem.

Najtrudniejsza część do uwierzenia

Większość ludzi, którzy są w tym konkretnym pytaniu, słyszeli już zdanie "Bóg ci przebacza." Słyszeli je tyle razy, że ono przestaje znaczyć cokolwiek. Albo — co częściej — niesie się myśl: "tak, ale nie wiesz, co zrobiłem. Gdybyś wiedział, nie powiedziałbyś mi tego tak prosto."

To jest właściwa intuicja. Chrześcijaństwo nie próbuje udawać, że twoja konkretna historia jest mała. Wcale nie. Tym, co próbuje powiedzieć, jest coś innego: że przebaczenie nie zależy od tego, czy historia była mała, tylko od tego, czy ktoś za nią zapłacił. I chrześcijańska teza jest taka, że ktoś za nią zapłacił.

To jest skrzep wszystkiego. Bez tej części reszta strony jest tylko miłym uspokojeniem. Z tą częścią — coś się rzeczywiście dzieje.

Jak chrześcijaństwo to dokładnie ujmuje

Paweł, jeden z najwcześniejszych chrześcijańskich pisarzy, w liście do chrześcijan w Rzymie pisanym około 57 r. n.e., napisał zdanie, na którym chrześcijańskie rozumienie przebaczenia stoi: "Bóg zaś okazuje nam swoją miłość przez to, że Chrystus umarł za nas, gdyśmy byli jeszcze grzesznikami."

Logika tego zdania jest osią całej sprawy. "Gdyśmy byli jeszcze grzesznikami" — nie po tym, jak się ułożyliśmy. Nie po tym, jak złożyliśmy listę dobrych uczynków. Wtedy, gdy byliśmy w środku tego, co Paweł nazywa grzechem (a stosował to słowo również do siebie, do końca życia).

Paweł sam — zanim został chrześcijaninem — zajmował się ściganiem chrześcijan. Zlecał ich aresztowania, godził się na ich egzekucje. Późno w życiu opisuje siebie jako "pierwszego" spośród tych, którzy nie pasowali. To nie była przesada dla efektu. To było uznanie, że jeśli przebaczenie sięga tak daleko, jak ono sięga w jego przypadku, to nie zostawia nikogo poza zasięgiem.

W liście do Tymoteusza, młodszego współpracownika, Paweł pisze: "To słowo godne jest wiary i całkowitego uznania: Chrystus Jezus przyszedł na świat zbawić grzeszników, spośród których ja jestem pierwszy." I dalej: "miłosierdzia dostąpiłem po to, by we mnie pierwszym Jezus Chrystus pokazał całą wielkoduszność." Po polsku: jeśli On wziął takiego mnie, nie ma reguły, dla której nie weźmie ciebie.

Jak daleko przebaczenie idzie

Stary Testament — psalm 103, napisany kilka stuleci przed Jezusem — ujmuje to tak: "Bo jak wysoko niebo wznosi się nad ziemią, tak można jest jego łaskawość dla tych, co się Go boją. Jak jest odległy wschód od zachodu, tak daleko odsuwa od nas nasze występki."

Obraz jest geograficzny i celowo nie do zmierzenia. Nie "o tyle a tyle metrów." "Tak, że ich już tam nie ma." Chrześcijaństwo przejęło ten obraz i poszło z nim dalej w Nowym Testamencie.

W Pierwszym Liście Jana, napisanym pod koniec pierwszego wieku, jest najprostsze sformułowanie tego, co po stronie człowieka się dzieje: "Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości."

Słowa są techniczne i warto je rozszyfrować. Wyznajemy nie znaczy "recytujemy listę." Znaczy "mówimy szczerze, jak jest." Wierny i sprawiedliwy znaczy, że odpowiedź Boga nie jest kaprysem — to jest coś, na co Boża natura odpowiada w określony sposób. Odpuści znaczy zdejmie z ciebie. Oczyści znaczy zmieni stan, w którym jesteś, nie tylko sumę punktów.

Inaczej: jeśli mówisz Bogu, jak jest, on robi to, co napisane w tym zdaniu. Nie "może zrobi, jeśli będziesz dość żarliwy." On zrobi.

"Ale ja tego dalej robię"

To jest właściwy zarzut i chrześcijaństwo go zna. Co z czymś, co nadal robisz? Co z nawykiem, w który wpadasz, choć tysiąc razy mówiłeś "już nie"?

Pierwsze, co chrześcijaństwo na to mówi: zaufanie Jezusowi nie jest udawaniem, że twój charakter został zresetowany w jednej chwili. Przebaczenie jest natychmiastowe. Zmiana nawyku zwykle nie. To są dwie różne rzeczy i pomieszanie ich kosztuje wielu ludzi spokój sumienia.

Drugie: powtarzanie tego samego do Boga nie zużywa jego cierpliwości. Sam Jezus, w odpowiedzi pewnemu uczniowi, który pytał, ile razy ma przebaczyć bratu, powiedział: "do siedemdziesięciu siedmiu razy." Liczba nie była matematyką. Była sposobem powiedzenia: tyle, ile trzeba. Bóg stosuje tę samą logikę do ciebie.

Trzecie: są nawyki, z których wyjście potrzebuje czegoś więcej niż samego siebie. Terapeuta. Wsparcie. Konkretne kroki. Modlitwa nie zastępuje tych rzeczy — często jest tym, co wreszcie pozwala po nie sięgnąć.

Czy istnieje grzech nie do przebaczenia

Jezus w jednej ze scen w Ewangelii Marka mówi o jednej rzeczy, której Bóg nie przebacza — o tak zwanym "grzechu przeciwko Duchowi Świętemu." Jest to fraza, która, źle zrozumiana, sprawiła, że wielu ludzi przez całe życie myśli, że są poza zasięgiem.

Chrześcijaństwo historycznie odczytywało tę scenę tak: chodzi o trwałe, finalne, świadome odrzucenie samej możliwości przebaczenia — i to jest stan, którego nie można jednocześnie być w środku i o niego pytać. Inaczej: jeśli zadajesz to pytanie szczerze, nie jesteś w tym stanie. Niepokój, który niesiesz, jest sygnałem, że jesteś po drugiej stronie tej linii, nie po tej.

To brzmi technicznie, ale ma proste praktyczne znaczenie: jeśli przyszedłeś tu z obawy, że jesteś "za daleko," nie jesteś.

Co konkretnie zrobić

Nie ma magicznej formuły. Jest prosta rozmowa.

Jeśli pomaga ci punkt zaczepienia, oto wzór — nie do odklepania, do przerobienia swoimi słowami:

Boże, oto co zrobiłem. (Nazwij to. Nie ogólnie, konkretnie.) Wiem, że to było złe. Nie umiem tego sam odkręcić. Wierzę, że to, co zrobił Jezus, sięga aż tutaj. Wybacz mi. Pomóż mi żyć dalej w innym kierunku.

To wystarczy. Nie potrzeba więcej słów. Nie potrzeba szczególnej intonacji. Nie potrzeba pewności, że "czujesz" przebaczenie w danej chwili — czujesz albo nie, to drugorzędne.

Jeśli jesteś z polskiego kontekstu katolickiego i potrzebujesz sakramentu, idź do spowiedzi. Ale wiedz, że przebaczenie, o którym tu mowa — fundament wszystkiego innego — dzieje się w momencie szczerej rozmowy z Bogiem, nie później.

A teraz?

Jeśli niesiesz konkretną rzecz i nie umiesz jej powiedzieć na głos, nawet po cichu, nawet sobie — nie musisz jej rozwiązywać sam. Nasz czat jest bezpłatny, prywatny i po polsku. Nikt nie wie, kim jesteś. Ty go zaczynasz; ty go kończysz, kiedy chcesz.

Skąd to się bierze w Biblii

• 1 Jana 1,9 — "Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam"
• Rzymian 5,8 — przebaczenie sięga człowieka tam, gdzie jest, a nie po jego naprawie
• Psalm 103,11–12 — "jak jest odległy wschód od zachodu, tak daleko odsuwa od nas nasze występki"
• Izajasza 1,18 — obraz, jak Bóg sam siebie zapowiada wobec tego, co zrobiłeś
• Łukasz 23,42–43 — przestępca obok Jezusa, w trakcie własnej egzekucji
• 1 Tymoteusza 1,15–16 — Paweł o sobie: "spośród grzeszników jestem pierwszy"