Si të lutem?

Nëse e shkrove këtë, ndoshta ke arritur në një pikë ku do të provosh të lutesh, por s'di nga t'ia fillosh — dhe ke frikë se do ta bësh gabim. Ndoshta s'u lute kurrë. Ndoshta të kanë thënë se ka fjalë të caktuara, poza të caktuara, një mënyrë të drejtë dhe një të gabuar, dhe kjo të ka ndalur para se të nisësh. Ose thjesht ndihesh sikur po flet me tavanin.

Kjo faqe do të përpiqet ta bëjë të thjeshtë. Në kuptimin e krishterë, lutja nuk është një performancë me rregulla; është të folurit me Zotin — nganjëherë me fjalë, nganjëherë pa. S'ke nevojë të dish si bëhet për të nisur.

Disa terma së pari

Për lexuesit pa sfond kishtar:

• Jezusi i Nazaretit ishte një mësues fetar hebre që jetoi në Palestinën e shekullit të parë. Krishterimi shton se ai ishte edhe Zoti në formë njerëzore.
• Lutja, në kuptimin e krishterë, është të folurit me Zotin — nganjëherë me fjalë, nganjëherë në heshtje. Tradita e trajton si bisedë, jo si formulë a shfaqje.
• Ungjijtë janë katër biografi të shkurtra të jetës së Jezusit — Mateu, Marku, Luka dhe Gjoni.
• Pali ishte një udhëheqës i hershëm i krishterë që shkroi një pjesë të mirë të Dhiatës së Re.

Përgjigjja e shkurtër dhe e ndershme

S'ka fjalë magjike dhe s'ka pozë të detyrueshme. Sipas njërës prej biografive, Jezusi vetë i paralajmëroi njerëzit të mos luteshin për t'u dukur, dhe të mos mendonin se do të dëgjoheshin "për shumë fjalët e tyre". Pra fillimi është ky: fol thjesht, me fjalët e tua, sikur po i flet dikujt që të dëgjon. Kjo është vetë lutja, jo përgatitja për të.

Modeli që dha vetë Jezusi

Kur ndjekësit e tij i kërkuan t'i mësonte të luteshin, sipas rrëfimit, ai s'u dha një teknikë të ndërlikuar. U dha një lutje të shkurtër, dhe ajo tregon formën më mirë se çdo shpjegim. Ajo fillon duke iu drejtuar Zotit thjesht, si atë; pastaj kërkon që gjërat të shkojnë siç duhet në botë; pastaj kërkon bukën e përditshme — pra nevojat e vërteta, konkrete; pastaj kërkon falje dhe premtoi të falë të tjerët; pastaj kërkon mbrojtje nga e keqja.

Vër re çʼka brenda: nderim, po; por edhe kërkesa të thjeshta për ushqim, falje, ndihmë. Nuk është gjuhë e lartë. Është një njeri që i thotë Atit të vet çʼi duhet. Kjo është leja që të jep tradita — të sjellësh gjërat e vogla e të vërteta, jo vetëm fjalë solemne.

Nëse s'të dalin fjalët

Shpesh njerëzit ndalen sepse s'dinë çʼtë thonë, ose ndihen shumë të thyer për të folur qartë. Pali shkroi diçka të pazakontë për këtë: se kur "s'dimë çʼtë kërkojmë", diçka nga vetë Zoti ndihmon, "me psherëtima që s'thuhen me fjalë". Që do të thotë se lutja nuk kërkon gojëtari. Një psherëtimë, një "s'e mbaj dot", një heshtje ku thjesht kthen vëmendjen — sipas kësaj tradite, të gjitha llogariten.

Një këngë e vjetër e thotë thjesht: "derdhni zemrën tuaj para tij." Jo ndreqeni, jo bëjeni të bukur — derdheni ashtu siç është.

Hapa të thjeshtë, nëse do të provosh

Nuk ka mënyrë të gabuar, por nëse do një pikënisje: gjej një moment të qetë. S'ke pse të gjunjëzohesh a të mbyllësh sytë nëse s'do — bëj çʼtë ndihesh natyrshëm. Fol me fjalët e tua, me zë a në heshtje. Thuaj çʼke vërtet në mendje — falënderim, frikë, zemërim, kërkesë, edhe dyshim. Nëse s'të dalin fjalët, rri thjesht në heshtje me qëllimin për t'iu drejtuar Zotit. Mos u shqetëso nëse "u dëgjove". Pali shkroi se njeriu mund të lutet "pa pushim" — pra lutja s'është një ngjarje solemne që bëhet një herë, por një bisedë që mund të kthehet gjatë gjithë ditës.

Ku të vendos kjo

Nuk të kërkohet ta ndiesh të fuqishme herën e parë. Shpesh nuk ndihet fare. Të kërkohet vetëm ta dish se s'ka provim për ta kaluar. Nëse do të shohësh se si dukej lutja për personin te i cili tradita e lidh gjithçka, mund të lexosh një nga rrëfimet e shkurtra dhe të vësh re se sa thjesht dhe sa shpesh fliste ai me Zotin.

Po tani?

Nëse do të provosh dhe do të kesh dikë me kë të flasësh ndërsa nis — ose thjesht të bësh pyetje pa u gjykuar — mund të flasësh për të. Biseda jonë është falas, private dhe në gjuhën tënde. Ti e fillon; ti e mbaron kur të duash.

Nga vjen kjo në Bibël

• Mateu 6:9–13 — lutja e shkurtër që dha vetë Jezusi si model
• Romakëve 8:26–27 — ndihmë kur "s'dimë çʼtë kërkojmë"
• 1 Selanikasve 5:17 — lutja si bisedë e vazhdueshme, "pa pushim"
• Filipianëve 4:6–7 — të sjellësh shqetësimet te Zoti
• Psalmi 62:8 — "derdhni zemrën tuaj para tij"
• Mateu 6:5–8 — mos u lut për t'u dukur, as për "shumë fjalët"