Πώς να διαβάζω τη Βίβλο;

Είναι μια αξιοσημείωτη ερώτηση να πληκτρολογεί κανείς, ιδιαίτερα στα ελληνικά. Σχεδόν το ήμισυ της χριστιανικής Βίβλου — όλη η Καινή Διαθήκη — γράφτηκε για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. Η Παλαιά Διαθήκη μεταφράστηκε στα ελληνικά (αυτό που ονομάζεται Μετάφραση των Εβδομήκοντα ή *O') γύρω στον 3ο αιώνα π.Χ., αιώνες πριν τη γέννηση του Ιησού, και αυτή η ελληνική μετάφραση είναι η εκδοχή που χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι οι ακόλουθοι του Ιησού. Αν διαβάζετε την Καινή Διαθήκη στα νέα ελληνικά, βρίσκεστε σε ασυνήθιστα μικρή απόσταση από το πρωτότυπο.

Παρ' όλα αυτά, για τους περισσότερους ανθρώπους η Βίβλος είναι κάτι που κάθεται στο ράφι και δεν ανοίγει. Είναι μεγάλη, παλιά, με μυρωδιά λειτουργίας, με γλώσσα που μοιάζει αρχαϊκή. Αυτή η σελίδα είναι ένας πρακτικός οδηγός για ανθρώπους που θέλουν να την ανοίξουν αλλά δεν ξέρουν πώς.

Μερικοί όροι πρώτα

Για όποιον δεν έχει το υπόβαθρο:

• Η Βίβλος είναι η συλλογή ιουδαϊκών και χριστιανικών ιερών κειμένων. Έχει δύο μέρη: την Παλαιά Διαθήκη (πιο παλιά, γραμμένη μεταξύ περίπου του 1500 π.Χ. και του 400 π.Χ., επίσης οι εβραϊκές γραφές, που λέγονται Τανάκ) και την Καινή Διαθήκη (κείμενα του πρώτου αιώνα μ.Χ. για τον Ιησού και τους ακολούθους του).
• Τα ευαγγέλια είναι τέσσερις σύντομες βιογραφίες της ζωής του Ιησού — κατά Ματθαίον, κατά Μάρκον, κατά Λουκάν, και κατά Ιωάννην — γραμμένες από τους ακολούθους του μέσα σε δεκαετίες από τον θάνατό του και τώρα μέρος της Καινής Διαθήκης.
• Οι Ψαλμοί είναι μια συλλογή 150 προσευχών και ποιημάτων στην Παλαιά Διαθήκη.
• Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ ήταν ένας Ιουδαίος θρησκευτικός δάσκαλος που έζησε στην Παλαιστίνη τον πρώτο αιώνα. Ο χριστιανισμός υποστηρίζει ότι ήταν επίσης Θεός σε ανθρώπινη μορφή.
• Ο Παύλος ήταν ένας από τους πρώτους χριστιανούς ηγέτες που έγραψε ένα μεγάλο μέρος της Καινής Διαθήκης σε επιστολές προς κοινότητες του 1ου αιώνα.

Μια σύντομη, ειλικρινής απάντηση

Μην ξεκινήσετε από την πρώτη σελίδα. Η Βίβλος δεν είναι ένα μυθιστόρημα γραμμένο για να διαβαστεί σε σειρά. Είναι μια συλλογή 66 διαφορετικών εγγράφων — βιογραφίες, επιστολές, ποιήματα, ιστορίες, προφητείες — γραμμένα σε διάστημα περίπου χιλίων πεντακοσίων ετών. Όπως σε κάθε βιβλιοθήκη, ξεκινάτε από αυτό που σας ενδιαφέρει και αυτό που είναι προσιτό.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, αυτό σημαίνει να ξεκινήσουν από μία από τις τέσσερις βιογραφίες του Ιησού.

Από πού να ξεκινήσετε

Πρώτη επιλογή: το κατά Μάρκον. Είναι το συντομότερο από τα τέσσερα ευαγγέλια — διαβάζεται σε περίπου ενενήντα λεπτά. Είναι γραμμένο σε γρήγορο ρυθμό, με λίγη σχόλιο. Συχνά συνδέει σκηνές με τη λέξη ευθύς — μια αίσθηση επείγουσας αφήγησης. Είναι πιθανώς το πρώτο που γράφτηκε, γύρω στο 60 μ.Χ.

Δεύτερη επιλογή: το κατά Ιωάννην. Είναι το πιο προσωπικό και στοχαστικό από τα τέσσερα. Διαβάζεται επίσης σε λίγες ώρες. Είναι γραμμένο σε άλλο ύφος — λιγότερη δράση, περισσότερος διάλογος, περισσότερη αφήγηση από το οπτικό σημείο κάποιου που ήταν εκεί.

Τρίτη επιλογή: το κατά Λουκάν. Είναι το πιο μακροσκελές και προσεκτικά οργανωμένο. Ο συγγραφέας λέει στην αρχή ότι έχει ερευνήσει τα γεγονότα από αυτόπτες μάρτυρες. Έχει πολλές από τις πιο γνωστές παραβολές — όπως αυτή του ασώτου γιου και του καλού Σαμαρείτη.

Πιο γενική σύσταση: ξεκινήστε με το Μάρκο σε ένα κάθισμα, μετά πηγαίνετε στον Ιωάννη. Δύο ώρες την εβδομάδα σε δύο εβδομάδες, έχετε διαβάσει δύο πρωτογενείς πηγές για τον Ιησού.

Τι να μη κάνετε στην αρχή

Μη ξεκινήσετε από τη Γένεση με σκοπό να φτάσετε μέχρι την Αποκάλυψη. Πολλοί άνθρωποι το έχουν προσπαθήσει και έχουν κολλήσει στο τρίτο βιβλίο (το Λευιτικό), που είναι μια λεπτομερής περιγραφή τελετουργικών για το ναό τον 13ο αιώνα π.Χ. Δεν είναι κακό κείμενο, αλλά δεν είναι αυτό από το οποίο θα κατανοήσετε τι λέει η ίδια η Βίβλος για τον εαυτό της.

Μη βασιστείτε αρχικά σε τυχαία αποσπάσματα. Ένα βίντεο που σας στέλνει κάποιος με ένα έντονο εδάφιο μπορεί να αξίζει αλλά δεν αντικαθιστά τη συνεχή ανάγνωση μιας ολόκληρης ενότητας. Τα πιο μικρά τμήματα της Βίβλου εξαρτώνται από τα γύρω για να σημαίνουν αυτό που σημαίνουν.

Μη ψάχνετε για κάθε λεπτομέρεια να σας μιλάει. Η Βίβλος δεν είναι ένα προσωπικό μήνυμα ραντεβού. Πολλά κομμάτια αναφέρονται σε ιστορικές καταστάσεις που δεν είναι αμέσως δικές σας. Διαβάστε τα ως ξένος επισκέπτης μιας άλλης κουλτούρας — προσπαθώντας πρώτα να καταλάβετε τι σημαίνουν για αυτούς που τα έγραψαν.

Ποια ελληνική μετάφραση

Στα νέα ελληνικά υπάρχουν αρκετές επιλογές. Καθεμία έχει διαφορετική φιλοσοφία:

• Η Νεοελληνική Μετάφραση (ΝΜΒ) της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας είναι σε σύγχρονη δημοτική και διαβάζεται καθαρά για τον σύγχρονο αναγνώστη χωρίς εξειδικευμένο υπόβαθρο. Είναι, για τους περισσότερους νέους αναγνώστες, η πρώτη επιλογή.
• Η μετάφραση Νεόφυτου Βάμβα, σε καθαρεύουσα, είναι σεβαστή αλλά απαιτεί ευχέρεια σε παλαιότερη γλώσσα.
• Το πρωτότυπο κείμενο της Καινής Διαθήκης είναι στα κοινά ελληνικά του 1ου αιώνα. Είναι αναγνώσιμο με προσπάθεια από κάποιον με γνώση αρχαίων ελληνικών, αλλά για τον σύγχρονο αναγνώστη χωρίς αυτή τη γνώση, μια καλή μετάφραση είναι πιο χρήσιμη από έναν αμήχανο αγώνα με τη γραμματική.

Πολλοί αναγνώστες κρατούν δύο μεταφράσεις δίπλα-δίπλα όταν θέλουν να δουν τι ακριβώς λέει το κείμενο. Αυτό είναι μια καλή πρακτική.

Πώς να διαβάζετε σε καθημερινή βάση

Δεν χρειάζεται καθαρή ψυχή ή ειδική ηλικία. Πρέπει χρόνος και ένα ήσυχο σημείο. Μερικές πρακτικές σκέψεις:

Είκοσι λεπτά τη μέρα είναι αρκετά. Πιο σημαντικό από την ποσότητα είναι η συνέπεια. Καλύτερα κάθε μέρα μια σελίδα παρά μία ώρα την Κυριακή και τίποτα την εβδομάδα.

Διαβάζετε ένα ολόκληρο βιβλίο τη φορά. Πάρτε ένα από τα ευαγγέλια ή μια επιστολή του Παύλου και διαβάστε το από αρχή σε τέλος, χωρίς να πηδάτε. Δεν χρειάζεται να το ολοκληρώσετε σε μια μέρα. Μπορείτε να σταματήσετε στο τέλος ενός κεφαλαίου.

Σημειώνετε ερωτήσεις, όχι μόνο απαντήσεις. Όταν κάτι σας μπερδεύει ή σας ενοχλεί, γράψτε το σε ένα τετράδιο και προχωρήστε. Πολλές ερωτήσεις λύνονται μετά από μερικές σελίδες· κάποιες θα χρειαστούν χρόνια· κάποιες θα παραμείνουν ανοιχτές. Όλα είναι αποδεκτά.

Διαβάζετε δυνατά κατά καιρούς. Σχεδόν όλα τα βιβλικά κείμενα γράφτηκαν για να ακούγονται, όχι για να διαβάζονται σιωπηλά. Αυτό ειδικά για τους Ψαλμούς και τις επιστολές — τα οποία απαγγέλλονταν σε πρώιμες χριστιανικές συναντήσεις.

Τι λέει η ίδια η Βίβλος για τον εαυτό της

Ο Παύλος, γράφοντας σε έναν νεαρό ηγέτη που λεγόταν Τιμόθεος, λέει για τις γραφές αυτές:

Κάθε γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, για έλεγχο, για διόρθωση, για παιδαγωγία στη δικαιοσύνη, ώστε να είναι ο άνθρωπος του Θεού καταρτισμένος, εξοπλισμένος για κάθε καλό έργο.

Η χριστιανική παράδοση έχει διαβάσει αυτή τη γραμμή ως δήλωση ότι η Βίβλος δεν είναι μόνο πληροφορία αλλά διαμορφωτικό κείμενο — προορίζεται να αλλάξει τον αναγνώστη, όχι μόνο να τον ενημερώσει.

Ένας από τους Ψαλμούς το θέτει με μια εικόνα:

Λύχνος στα πόδια μου είναι ο λόγος σου, και φως στο μονοπάτι μου.

Δεν λέει προβολέας πάνω στο μέλλον σου. Λέει λύχνος στα πόδια. Δείχνει το επόμενο βήμα, όχι όλο τον δρόμο. Αυτό είναι κάτι που πολλοί αναγνώστες αναγνωρίζουν εκ των υστέρων.

Τι αν δεν καταλαβαίνετε

Φυσιολογικό. Η Βίβλος γράφτηκε σε άλλες κουλτούρες, σε άλλες γλώσσες, σε άλλες περιόδους της ιστορίας. Κάποια κομμάτια είναι αμέσως καθαρά, άλλα όχι. Λίγες συστάσεις:

Χρησιμοποιήστε σημειώσεις. Πολλές εκδόσεις της Βίβλου περιλαμβάνουν εισαγωγές για κάθε βιβλίο που εξηγούν πότε γράφτηκε, από ποιον και προς ποιον. Αυτές βοηθούν πολύ.

Διαβάστε με κάποιον. Μπορεί να είναι κάποιος που γνωρίζει την παράδοση καλά, ή ένας άλλος καινούργιος αναγνώστης. Η συζήτηση συχνά ξεκλειδώνει κάτι που η σιωπηλή ανάγνωση δεν ξεκλειδώνει.

Επιστρέψτε στα ευαγγέλια. Όταν κολλάτε σε ένα δύσκολο σημείο της Παλαιάς Διαθήκης ή σε μια επιστολή που δεν καταλαβαίνετε, η χριστιανική παράδοση έχει συχνά πει: γυρίστε στην ιστορία του Ιησού. Είναι η ερμηνευτική αρχή — το υπόλοιπο διαβάζεται μέσα από αυτό.

Ο ίδιος ο Ιησούς, σύμφωνα με μία σκηνή στο τέλος του κατά Λουκάν, μιλάει σε δύο ακολούθους του και τους εξηγεί ότι όλη η εβραϊκή Βίβλος δείχνει προς αυτόν. Η χριστιανική ανάγνωση δεν είναι ότι κάθε στίχος αναφέρεται στον Ιησού· είναι ότι ολόκληρη η αφήγηση τείνει προς αυτόν.

Δεν είναι για συλλογή πληροφοριών

Είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί κάτι. Σε μία επιστολή του ονόματος του Ιακώβου, ο συγγραφέας προειδοποιεί:

Να γίνεστε εκτελεστές του λόγου και όχι μόνο ακροατές, ξεγελώντας τους εαυτούς σας. Γιατί αν κάποιος είναι ακροατής του λόγου και όχι εκτελεστής, μοιάζει με άνθρωπο που παρατηρεί το φυσικό του πρόσωπο σε καθρέφτη· γιατί παρατήρησε τον εαυτό του και έφυγε, και αμέσως ξέχασε ποιος ήταν.

Η χριστιανική παράδοση έχει διαβάσει αυτό όχι ως απειλή αλλά ως πρακτική σύσταση. Η Βίβλος δεν είναι ένα ακαδημαϊκό βιβλίο. Διαβάζεται καλύτερα από εκείνον που είναι έτοιμος να αλλάξει.

Πού σε αφήνει αυτό

Αν δεν έχετε ανοίξει ποτέ την ίδια τη Βίβλο — μόνο έχετε ακούσει αποσπάσματα στη λειτουργία ή σε εκδηλώσεις — αυτό που σας κατευθύνει αυτή η σελίδα είναι: δώστε δύο ώρες το Σαββατοκύριακο. Μάρκος. Διαβάστε από την αρχή στο τέλος. Στη συνέχεια, αν θέλετε, Ιωάννης.

Δεν χρειάζεται να αποφασίσετε για τίποτα πρώτα. Μπορείτε απλώς να διαβάσετε.

Και τώρα;

Αν έχετε ερωτήσεις για κάτι συγκεκριμένο που διαβάσατε — μια σκηνή που σας μπέρδεψε, ένα εδάφιο που σας ενόχλησε, μια ένσταση που έχετε ακούσει — η συνομιλία μας είναι δωρεάν, ιδιωτική και στα ελληνικά. Εσείς την ξεκινάτε, εσείς την τελειώνετε όποτε θέλετε.

Από πού προέρχεται αυτό στη Βίβλο

• Λουκάς 24:27 — ο Ιησούς εξηγεί πώς όλη η εβραϊκή Βίβλος δείχνει προς αυτόν
• Β' Τιμοθέου 3:16–17 — "κάθε γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη"
• Εβραίους 4:12 — ο λόγος ως κάτι ζωντανό και ενεργό
• Ψαλμός 119:105 — "λύχνος στα πόδια μου είναι ο λόγος σου"
• Ιωάννη 5:39–40 — προειδοποίηση για ανάγνωση των γραφών χωρίς να φτάσει κανείς στο πρόσωπο που δείχνουν
• Ιακώβου 1:22–25 — "εκτελεστές του λόγου και όχι μόνο ακροατές"