Jak się modlić?

Jeśli to wpisałeś, prawdopodobnie znajdujesz się w jednej z dwóch sytuacji. Albo nigdy nie modliłeś się świadomie i nie wiesz, jak to się robi. Albo modliłeś się latami — Ojcze nasz, Zdrowaś Mario, koronki, formuły w określonych godzinach — i właśnie wszystko to przestało działać, a chcesz wiedzieć, czy istnieje sposób inny.

W obu przypadkach ta strona jest dla ciebie. Modlitwa, w chrześcijańskim sensie, jest węższa i prostsza niż się większości ludzi wydaje. Nie wymaga formuły. Nie wymaga, byś czuł się gotowy. Nie wymaga, byś najpierw uporządkował życie. Jest rozmową — niejednokierunkową, w której odpowiedź czasem przychodzi po latach, ale rozmową.

W polskim kontekście to słowo niesie często konkretny ciężar. Modlitwa kojarzy się z paciorkami różańca, kazaniem w trakcie Mszy, z dzieciństwem, w którym uczono do czego się modlić, ale niekoniecznie jak być w tym sobą. Ta strona nie unieważnia tych form (mają swój sens), tylko pokazuje, co jest pod nimi.

Kilka pojęć na początek

Dla czytelników bez kościelnego zaplecza:

• Jezus z Nazaretu był żydowskim nauczycielem religijnym, który żył w pierwszym wieku w Palestynie pod okupacją rzymską. Chrześcijaństwo twierdzi, że był również Bogiem w ludzkiej postaci. Został zabity około 30 r. n.e. przez rząd rzymski metodą egzekucji zwaną ukrzyżowaniem.
• Krzyż to chrześcijański skrót na tę egzekucję — publiczne rzymskie zabicie Jezusa około 30 r. n.e.
• Chrystus to tytuł, nie nazwisko. To greckie tłumaczenie hebrajskiego Masziach (Mesjasz) — namaszczony.
• Ojciec to słowo, którym Jezus w Ewangeliach mówi o Bogu. Syn odnosi się do Jezusa.
• Duch Święty, w chrześcijańskim ujęciu, to Boża obecność działająca w świecie i w ludziach.
• Modlitwa, w chrześcijańskim sensie, to rozmowa z Bogiem — czasem słowami, czasem bez słów. Nie performans, tylko rozmowa.

Krótka, szczera odpowiedź

Modlitwa to mówienie do Boga zwykłymi słowami, jak do osoby, która słyszy. Nie ma jednej właściwej formuły. Nie ma egzaminu z gramatyki religijnej. Możesz zacząć dziś, w samochodzie, w łóżku, w autobusie, bez przygotowania, bez postawy, bez nikogo obok. Reszta strony pokazuje, jak ten ruch wygląda w praktyce, i daje kilka konkretnych punktów oparcia, jeśli ich potrzebujesz.

Sam Jezus dał najprostszą instrukcję

Jezus, kiedy jego uczniowie zapytali "naucz nas się modlić," dał im jeden krótki wzór — w Ewangelii Mateusza. To, co podyktował, jest tak proste, że dziś w polskiej kulturze przeszło w Ojcze nasz i jest często recytowane bez świadomości, jak proste w strukturze:

Ojcze nasz, który jesteś w niebie, święć się imię Twoje, przyjdź królestwo Twoje, bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj. I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom. I nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego.

Spójrz na ten wzór bez automatu, w którym go pewnie znasz. To bardzo krótki tekst, który nazywa pięć rzeczy: kim jest osoba, do której mówisz; do której strony chciałbyś, żeby świat się przesunął; co konkretnie potrzebujesz dziś materialnie; co potrzebujesz, by zostało uporządkowane (i co zobowiązujesz się sam zrobić); od czego prosisz o ochronę. To jest cały wzór modlitwy.

Nie był pomyślany jako formuła do odklepywania bez myślenia. Był pomyślany jako mapa — pokazująca, o czym w modlitwie się mówi. Możesz go odmówić w polskim brzmieniu, jak nauczyłeś się w dzieciństwie. Możesz też mówić to samo swoimi słowami, jeśli formuła ci uciekła.

Pięć ruchów, na których stoi większość modlitwy

Wiele osób utyka w modlitwie, bo nie wie, od czego zacząć. Pomaga zauważyć, że modlitwa w chrześcijańskiej tradycji składa się z kilku różnych ruchów, i nie wszystkie muszą być w każdej rozmowie:

1. Powiedzenie cześć. Po prostu zwrócenie się do Boga. Nazywanie go kimś, do kogo mówisz. Boże wystarczy. Ojcze wystarczy, jeśli to słowo dla ciebie nie jest zatrute (a jeśli jest, możesz zacząć od Boże). Tu nie ma egzaminu.

2. Powiedzenie, co dziś jest. To jest mój dzisiejszy dzień. To jest to, co czuję. To jest to, czego nie umiem ułożyć. Tu nie udawaj, że jest inaczej, niż jest. Bóg widzi, jak jest — modlitwa polega tylko na powiedzeniu mu tego z twojej strony.

3. Powiedzenie, czego potrzebujesz. Nie jest niegodne, by prosić o konkrety. Paweł, w liście do chrześcijan w Filippi pisanym około 60 r. n.e., napisał wprost: "O nic się już zbytnio nie troskajcie, ale w każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem." W każdej sprawie. Także w sprawach materialnych. Także w sprawach drobnych.

4. Powiedzenie dziękuję. Nawet jeśli ten dzień jest ciężki, prawie zawsze jest coś, za co warto podziękować. To nie jest udawanie, że jest dobrze. To jest balansowanie pamięci.

5. Zatrzymanie się i posłuchanie. To jest część, którą najwięcej osób pomija. Modlitwa nie polega na mówieniu non-stop, aż zabraknie słów. Polega też na cichym pobyciu. Nie medytacji w buddyjskim sensie, tylko na zostaniu w obecności, której prosisz, by była.

Co jeśli nie wiem, co powiedzieć

To jest normalna sytuacja i Biblia ją zna. Paweł, w liście do chrześcijan w Rzymie pisanym około 57 r. n.e., napisał coś, co warto zapamiętać dosłownie: "Duch przychodzi z pomocą naszej słabości. Gdy bowiem nie umiemy się modlić tak, jak trzeba, sam Duch przyczynia się za nami w błaganiach, których nie można wyrazić słowami."

Krótko: jeśli nie umiesz, to nie znaczy, że nie umiesz modlić się dobrze. To znaczy, że jesteś w stanie, w którym modlitwa wygląda inaczej. Możesz po prostu być w ciszy z Bogiem, z intencją obecności, bez słów. To też się liczy.

Innym wyjściem jest psalm. Stary Testament zawiera 150 psalmów — modlitw i poezji religijnej — które obejmują cały zakres ludzkiego stanu: radość, gniew na Boga, smutek, lęk, wstyd, niezgoda na to, co się dzieje. Możesz przeczytać jeden psalm na głos i to jest modlitwa.

Jak długo, jak często, gdzie

Najlepsza odpowiedź jest najprostsza: regularnie, krótko, codziennie. Pięć minut codziennie zmieni życie modlitwy bardziej niż pół godziny raz w tygodniu.

Miejsce nie ma znaczenia. Większość chrześcijan w historii nie modliła się w wyznaczonym miejscu — modlili się idąc, pracując, jadąc, czekając. Niektórzy lubią konkretne miejsce, by pomóc nawykowi. Jeśli to pomaga, użyj — kuchnia, fotel, łazienka, samochód. Nie musi to być kościół.

Pora dnia: tradycyjnie rano albo wieczorem, ale tak naprawdę kiedy umiesz. Kiedy jesteś przytomny.

Co modlitwa nie jest

Kilka popularnych nieporozumień:

Nie jest negocjacją z Bogiem. Nie "jeśli zrobisz to, ja zrobię tamto." Modlitwa nie kupuje wyników.

Nie jest sposobem na uzyskanie tego, czego chcesz. Czasami dostajesz to, o co prosisz. Czasami nie. Czasami dostajesz coś innego, coś, czego później zrozumiesz, że potrzebowałeś. Czasami odpowiedź to poczekaj. Wszystkie te są realnymi odpowiedziami.

Nie jest performansem dla Boga. Bóg nie ocenia gramatyki ani elokwencji. Sam Jezus mówił do swoich uczniów: "Na modlitwie nie bądźcie gadatliwi jak poganie. Oni myślą, że przez wzgląd na swe wielomówstwo będą wysłuchani."

Nie wymaga pewności, że Bóg jest. Wiele osób zaczyna modlitwę z jeśli jesteś, daj mi znać. To jest uczciwe wejście. Bóg nie wymaga, byś najpierw uwierzył do końca, żeby się odezwać.

Nie wymaga, byś najpierw się posprzątał. To jest największe nieporozumienie, które ludzi blokuje. "Najpierw przestanę robić X, potem zacznę się modlić." Nie. Zacznij się modlić w środku tego, co jest. Modlitwa nie jest nagrodą za bycie dobrym; jest sposobem, w jaki dobre rzeczy się zaczynają.

Konkretny pierwszy ruch

Jeśli czytasz to i myślisz "dobra, ale jak konkretnie zacząć dziś," oto najprostsza wersja:

Wieczorem przed snem, w łóżku, kiedy światło zgaszone:

Boże, oto był mój dzień. (Pomyśl o nim jedną minutę.) Dziękuję za to. (Wymień konkretnie jedną rzecz.) Niosę z dzisiaj to. (Wymień konkretnie jedną rzecz.) Pomóż mi z tym. Dobranoc.

To wszystko. Trzy minuty. Możesz tak robić codziennie przez tydzień i zobaczyć, czy coś się zaczyna zmieniać.

A teraz?

Jeśli zacząłeś się modlić i niesiesz coś, o czym chciałbyś porozmawiać z drugim człowiekiem — nasz czat jest bezpłatny, prywatny i po polsku. Ty go zaczynasz; ty go kończysz, kiedy chcesz.

Skąd to się bierze w Biblii

• Mateusz 6,9–13 — Ojcze nasz, wzór modlitwy podany przez samego Jezusa
• Filipian 4,6–7 — "w każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem"
• Rzymian 8,26 — co się dzieje, kiedy nie wiemy, jak się modlić
• Psalm 62,8 — "wylewajcie przed Nim wasze serca"
• Łukasz 11,9–10 — "proście, a będzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie"
• 1 Tesaloniczan 5,16–18 — najkrótsza chrześcijańska instrukcja modlitwy